នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល បច្ចេកវិទ្យាបានក្លាយជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ មនុស្សប្រើប្រាស់ទូរសព្ទ និងកុំព្យូទ័រ ដើម្បីធ្វើការងារ ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នា ទិញទំនិញ បង់ប្រាក់ និងរក្សាទុកព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន។ ទន្ទឹមនឹងការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា ការគំរាមកំហែងតាមអ៊ីនធឺណិតក៏កាន់តែទំនើបឡើងផងដែរ។ ជាពិសេស ការរីកចម្រើននៃបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ឬ AI កំពុងធ្វើឱ្យបញ្ហា Cybersecurity ក្លាយជាប្រធានបទដែលមនុស្ស និងអាជីវកម្មមិនអាចមើលរំលងបាន។
Cybersecurity មានន័យថា ការការពារកុំព្យូទ័រ ទូរសព្ទ បណ្តាញ ប្រព័ន្ធឌីជីថល និងទិន្នន័យ ពីការចូលប្រើដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ការលួចទិន្នន័យ ការបោកប្រាស់ និងការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិត។ កាលពីមុន ការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិតភាគច្រើនអាចកើតឡើងតាមរយៈមេរោគ ឬការលួចពាក្យសម្ងាត់។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន អ្នកវាយប្រហារអាចប្រើ AI ដើម្បីបង្កើតការបោកប្រាស់ដែលមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ជាងមុន។
បញ្ហាមួយដែលកំពុងកើតមានញឹកញាប់គឺ Phishing។ វាជាវិធីដែលអ្នកបោកប្រាស់ផ្ញើសារ អ៊ីមែល ឬតំណភ្ជាប់ក្លែងក្លាយ ដើម្បីបញ្ឆោតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បញ្ចូលឈ្មោះគណនី ពាក្យសម្ងាត់ លេខកាតធនាគារ ឬព័ត៌មានសំខាន់ៗផ្សេងទៀត។ ជាមួយ AI អ្នកវាយប្រហារអាចបង្កើតសារដែលមានភាសាល្អ និងមើលទៅដូចជាសារពិតពីធនាគារ ក្រុមហ៊ុន ឬមិត្តភក្តិរបស់យើង។
លើសពីនេះទៅទៀត មានការកើនឡើងនៃ AI-generated scams ដែលប្រើសំឡេង និងរូបភាពក្លែងក្លាយ។ ឧទាហរណ៍ អ្នកបោកប្រាស់អាចប្រើបច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីក្លែងសំឡេងរបស់មនុស្សម្នាក់ ហើយទាក់ទងទៅសាច់ញាតិ ឬមិត្តភក្តិរបស់ពួកគេ ដោយអះអាងថាកំពុងជួបបញ្ហា និងត្រូវការផ្ទេរប្រាក់ជាបន្ទាន់។ បច្ចេកវិទ្យាបែបនេះធ្វើឱ្យមនុស្សកាន់តែពិបាកបែងចែករវាងព័ត៌មានពិត និងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ។
ពាក្យសម្ងាត់ ក៏នៅតែជាចំណុចសំខាន់មួយនៃ សុវត្ថិភាពឌីជីថល។ មនុស្សជាច្រើននៅតែប្រើពាក្យសម្ងាត់ដូចគ្នាសម្រាប់គណនីជាច្រើន។ ប្រសិនបើគណនីមួយត្រូវបានលួច ហើយអ្នកវាយប្រហារទទួលបានពាក្យសម្ងាត់នោះ ពួកគេអាចសាកល្បងប្រើវាចូលទៅកាន់គណនីផ្សេងៗទៀត។ ដូច្នេះ អ្នកប្រើប្រាស់គួរប្រើពាក្យសម្ងាត់ខុសៗគ្នាសម្រាប់គណនីសំខាន់ៗ និងគួរប្រើកម្មវិធី Password Manager ប្រសិនបើអាចធ្វើបាន។
វិធីការពារដែលមានប្រសិទ្ធភាពមួយទៀតគឺ Two-Factor Authentication (2FA)។ ប្រព័ន្ធនេះតម្រូវឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ផ្តល់ការផ្ទៀងផ្ទាត់បន្ថែម បន្ទាប់ពីបញ្ចូលពាក្យសម្ងាត់។ ឧទាហរណ៍ អ្នកអាចត្រូវបញ្ចូលលេខកូដដែលបានផ្ញើទៅទូរសព្ទ ឬប្រើកម្មវិធីផ្ទៀងផ្ទាត់។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើអ្នកវាយប្រហារដឹងពាក្យសម្ងាត់ ក៏មិនមានន័យថាពួកគេអាចចូលគណនីបានភ្លាមៗនោះទេ។
ការអាប់ដេតប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ និងកម្មវិធីក៏មានសារៈសំខាន់ដែរ។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាតែងតែចេញការអាប់ដេត ដើម្បីជួសជុលចន្លោះខ្វះខាតផ្នែកសុវត្ថិភាព។ ប្រសិនបើអ្នកប្រើទូរសព្ទ ឬកុំព្យូទ័រដែលមិនបានអាប់ដេតយូរ អ្នកអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ជាងមុន។
សម្រាប់អាជីវកម្ម សុវត្ថិភាពឌីជីថល កាន់តែសំខាន់ ព្រោះក្រុមហ៊ុនរក្សាទុកទិន្នន័យអតិថិជន ព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ និងឯកសារសំខាន់ៗជាច្រើន។ ការវាយប្រហារមួយអាចបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ទិន្នន័យ រំខានដល់អាជីវកម្ម និងធ្វើឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ក្រុមហ៊ុន។ ក្នុងករណីខ្លះ អ្នកវាយប្រហារអាចប្រើ Ransomware ដើម្បីចាក់សោ ឬអ៊ិនគ្រីបទិន្នន័យរបស់ក្រុមហ៊ុន ហើយទាមទារប្រាក់ជាថ្នូរនឹងការដោះសោទិន្នន័យ។
ការការពារទិន្នន័យក៏មិនមែនជាការងាររបស់អ្នកជំនាញ IT តែម្នាក់ឯងទេ។ អ្នកប្រើប្រាស់គ្រប់រូបត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្ន។ មុនពេលចុចលើតំណភ្ជាប់ណាមួយ គួរតែពិនិត្យថាតើវាមកពីប្រភពដែលអាចទុកចិត្តបានឬអត់។ មិនគួរផ្តល់ OTP ពាក្យសម្ងាត់ ឬព័ត៌មានធនាគារទៅអ្នកដទៃតាមទូរសព្ទ ឬតាមសារឡើយ។ ប្រសិនបើមានសារដែលបង្កើតសម្ពាធឱ្យយើងធ្វើសកម្មភាពភ្លាមៗ ដូចជា “ផ្ទេរប្រាក់ឥឡូវនេះ” ឬ “គណនីរបស់អ្នកនឹងត្រូវបិទ” គួរតែឈប់ពិនិត្យព័ត៌មានជាមុន។
នៅពេលអនាគត សុវត្ថិភាពឌីជីថល នឹងកាន់តែមានតួនាទីសំខាន់ ដោយសារមនុស្សកាន់តែពឹងផ្អែកលើ AI, Cloud Computing, Smart Devices និងប្រព័ន្ធឌីជីថល។ ខណៈដែល AI អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយអ្នកវាយប្រហារ វាក៏អាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយអ្នកជំនាញសន្តិសុខ ដើម្បីរកឃើញសកម្មភាពខុសប្រក្រតី និងការគំរាមកំហែងបានលឿនជាងមុនផងដែរ។
សរុបមក Cybersecurity មិនមែនជាបច្ចេកវិទ្យាដែលមានតែសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនធំៗ ឬអ្នកជំនាញកុំព្យូទ័រទេ។ វាជារឿងដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកប្រើប្រាស់គ្រប់រូប។ ការប្រើពាក្យសម្ងាត់ខ្លាំង ការបើក 2FA ការអាប់ដេតកម្មវិធី ការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះតំណភ្ជាប់ និងការមិនចែករំលែកព័ត៌មានសម្ងាត់ គឺជាជំហានសាមញ្ញ ប៉ុន្តែអាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យបានយ៉ាងច្រើន។ នៅក្នុងសម័យដែល AI កំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ការយល់ដឹងអំពី Cybersecurity នឹងក្លាយជាជំនាញសំខាន់មួយសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។