ការធ្លាក់ចុះថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រពិតនិងអនាគតសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា

វិបត្តិការធ្លាក់ចុះនៃថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រពិត៖ តើអនាគតសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានឹងទៅជាយ៉ាងណា?

នៅក្នុងយុគសម័យបដិវត្តឧស្សាហកម្ម ៤.០ និងការរីកចម្រើនយ៉ាងរហ័សនៃបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ប្រទេសជាតិជាច្រើនជុំវិញពិភពលោកកំពុងតែប្រណាំងប្រជែងគ្នាកសាងធនធានមនុស្សលើវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិស័យអប់រំកំពុងជួបប្រទះនូវរបត់មួយដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។ នោះគឺ និន្នាការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនៃចំនួនសិស្សដែលជ្រើសរើសរៀន «ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រពិត» (Science Stream) នៅថ្នាក់វិទ្យាល័យ។

យោងតាមទិន្នន័យនៃការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប) នាពេលថ្មីៗនេះ ចំនួនសិស្សថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រពិតបានធ្លាក់ចុះមកត្រឹមប្រហែល ២៨% ប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលសិស្សរហូតដល់ទៅ ៧២% បានងាកទៅជ្រើសរើសថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម។ គម្លាតដ៏ធំនេះកំពុងតែចោទជាសំណួរថា៖ តើអ្វីជាមូលហេតុនៅពីក្រោយបញ្ហានេះ? ហើយវានឹងផ្តល់ផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់អនាគតជាតិ?

ឫសគល់នៃបញ្ហា៖ ហេតុអ្វីបានជាសិស្សលែងចង់រៀនវិទ្យាសាស្ត្រពិត?

មានកត្តារួមផ្សំជាច្រើនដែលធ្វើឱ្យសិស្សានុសិស្សថ្នាក់ទី១១ និងទី១២ សម្រេចចិត្តបោះបង់ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រពិត (ដែលផ្តោតលើ គណិតវិទ្យា រូបវិទ្យា គីមីវិទ្យា និងជីវវិទ្យា)៖

ផ្នត់គំនិតខ្លាចខ្សោយ និងខ្លាចធ្លាក់បាក់ឌុប៖ សិស្សភាគច្រើនយល់ឃើញថា វិទ្យាសាស្ត្រពិតជាមុខវិជ្ជាស្មុគស្មាញ ពិបាកយល់ និងទាមទារការគិតវិភាគខ្ពស់។ ក្រោមប្រព័ន្ធរឹតបន្តឹងនៃការប្រឡងបាក់ឌុប «អ្នកចេះជាប់» សិស្សជាច្រើនសុខចិត្តរើសថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រសង្គមដើម្បីធានាឱកាសជាប់ឱ្យបានខ្ពស់ និងងាយស្រួលដណ្តើមបាននិទ្ទេសល្អ។
ការរៀនបែបមានតែទ្រឹស្តី ខ្វះការអនុវត្ត៖ នៅតាមវិទ្យាល័យជាច្រើន ជាពិសេសនៅតាមបណ្តាខេត្ត និងតំបន់ដាច់ស្រយាល មិនទាន់មានបន្ទប់ពិសោធន៍ (Laboratory) ស្ដង់ដារ ឬខ្វះខាតសម្ភារៈឧបទេស។ ការរៀនដែលពឹងផ្អែកតែលើការទន្ទេញរូបមន្តនៅលើក្តារខៀន ដោយគ្មានការធ្វើពិសោធន៍ជាក់ស្តែង ធ្វើឱ្យសិស្សមានអារម្មណ៍ធុញទ្រាន់ និងបាត់បង់ចំណាប់អារម្មណ៍។
កង្វះការតម្រង់ទិសការងារច្បាស់លាស់៖ សិស្ស និងមាតាបិតាជាច្រើនមិនទាន់បានយល់ដឹងទូលំទូលាយអំពីឱកាសការងារ និងប្រាក់បៀវត្សរ៍ខ្ពស់នៃជំនាញ STEM (វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា) នៅក្នុងទីផ្សារការងារសម័យថ្មីនៅឡើយ។

ផលប៉ះពាល់ជាយុទ្ធសាស្ត្រចំពោះអនាគតប្រទេសកម្ពុជា

ការធ្លាក់ចុះនៃថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រពិត មិនមែនជាបញ្ហាឯកជនរបស់សិស្សម្នាក់ៗ ឬត្រឹមតែវិស័យអប់រំនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា វិបត្តិខ្សែសង្វាក់ ដែលនឹងប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូលក្នុងរយៈពេលវែង៖

១. វិបត្តិខាតធនធានមនុស្សផ្នែក STEM និងបច្ចេកវិទ្យា

នៅពេលចំនួនសិស្សវិទ្យាសាស្ត្រពិតនៅវិទ្យាល័យមានតិច វានឹងកាត់បន្ថយចំនួននិស្សិតដែលត្រូវបន្តការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រលើជំនាញវិស្វកម្ម ព័ត៌មានវិទ្យា (IT) វិទ្យាសាស្ត្រទិន្នន័យ (Data Science) និងវេជ្ជសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យ។ កម្ពុជានឹងប្រឈមមុខនឹងការខ្វះខាតអ្នកជំនាញបច្ចេកទេសក្នុងស្រុកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលជាកម្លាំងចលករស្នូលក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេស។

២. ការរាំងស្ទះដល់ចក្ខុវិស័យ «សេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល»

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយប្រែក្លាយប្រទេសទៅជា «សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមឌីជីថល» ត្រឹមឆ្នាំ២០៣៥។ ប៉ុន្តែ បើគ្មានធនធានមនុស្សដែលមានគ្រឹះវិទ្យាសាស្ត្ររឹងមាំទេ កម្ពុជានឹងមិនអាចបង្កើត នវានុវត្តន៍ ឬអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ (ដូចជា បញ្ញាសិប្បនិម្មិត AI, Automation, ឬ Cloud Computing) ដោយខ្លួនឯងបានឡើយ ពោលគឺត្រូវពឹងផ្អែកលើការជួលអ្នកជំនាញបរទេសជានិច្ច។

៣. ការបាត់បង់ភាពប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចលើឆាកអន្តរជាតិ

នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន បណ្តាប្រទេសជិតខាងដូចជា វៀតណាម និងថៃ កំពុងជម្រុញសិស្សឱ្យរៀនផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីទាក់ទាញក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មធំៗ។ ប្រសិនបើកម្ពុជាខ្សត់ធនធានមនុស្សផ្នែកនេះ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ឬរោងចក្រទំនើបៗ (ដូចជា រោងចក្រផលិតគ្រឿងបង្គុំអេឡិចត្រូនិក ឬបន្ទះឈីប) នឹងមិនមកវិនិយោគនៅកម្ពុជានោះទេ ដែលធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់ឱកាសប្រកួតប្រជែង និងបាត់បង់ចំណូលជាតិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។

៤. គម្លាតរវាងការបណ្តុះបណ្តាល និងទីផ្សារការងារ (Skills Mismatch)

ការកើនឡើងហួសប្រមាណនៃសិស្សថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម អាចនាំឱ្យមានការលើសតម្រូវការ (Oversupply) លើជំនាញមួយចំនួន (ដូចជា គ្រប់គ្រង ច្បាប់ ឬគណនេយ្យ)។ និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សារាប់ម៉ឺននាក់នឹងប្រឈមនឹងបញ្ហាគ្មានការងារធ្វើ ឬធ្វើការងារមិនត្រូវជំនាញ ខណៈដែលទីផ្សារឧស្សាហកម្ម បច្ចេកវិទ្យា និងសំណង់ បែរជាស្វែងរកអ្នកជំនាញមិនបានទៅវិញ។

ដំណោះស្រាយដើម្បីស្រោចស្រង់ស្ថានភាព

ដើម្បីបង្វែរស្ថានការណ៍នេះ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា រួមទាំងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបាននិងកំពុងចាត់វិធានការជាយុទ្ធសាស្ត្រ រួមមានការបង្កើត «សាលារៀនជំនាន់ថ្មី» (New Generation Schools) ដែលបំពាក់បន្ទប់ពិសោធន៍ទំនើប និងការផ្តល់អាហារូបករណ៍ជម្រុញការសិក្សាផ្នែក STEM។ លើសពីនេះ ការផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្របង្រៀនឱ្យមានភាពរស់រវើក និងការផ្សារភ្ជាប់ទ្រឹស្តីទៅនឹងការអនុវត្តជាក់ស្តែង គឺជាគន្លឹះក្នុងការដាស់ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់យុវជនឡើងវិញ។

សន្និដ្ឋាន

ការវិនិយោគលើ «ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រពិត» មិនមែនជាការបង្ខំសិស្សឱ្យរៀនមុខវិជ្ជាពិបាកៗនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការកសាងកម្លាំងការពារ និងអភិវឌ្ឍអនាគតជាតិ។ យុវជនជំនាន់ក្រោយគប្បីហ៊ានប្រឈមមុខនឹងការលំបាក បើកចិត្តឱ្យទូលាយ និងមើលឃើញពីឱកាសដ៏ធំធេងនៃវិទ្យាសាស្ត្រ ព្រោះចំណេះដឹងទាំងនេះគឺជាក្បាលម៉ាស៊ីនពិតប្រាកដដែលនឹងរុញច្រានកម្ពុជាឱ្យក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំណូលខ្ពស់នៅថ្ងៃអនាគត។