សិស្ស-និស្សិតភាគច្រើនតែងតែមានការយល់ច្រឡំថា អ្នកដែលសិក្សារៀនសូត្រពូកែ និងទទួលបាននិទ្ទេសល្អៗ គឺជាមនុស្សដែលមាន «ដុង» មកពីកំណើត ឬមានកម្រិតខួរក្បាលឆ្លាតវៃជាងមនុស្សធម្មតា។ ប៉ុន្តែយោងតាមការស្រាវជ្រាវផ្នែកប្រព័ន្ធប្រសាទ និងចិត្តវិទ្យានៃការអប់រំទំនើបបានបង្ហាញថា ការរៀនពូកែមិនមែនពឹងផ្អែកលើហ្សែន (Genes) ទាំងស្រុងនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាលទ្ធផលនៃការមាន វិធីសាស្ត្រសិក្សារៀនសូត្រត្រឹមត្រូវតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និង ការមានវិន័យក្នុងការអនុវត្ត។
ការខំប្រឹងអង្គុយរៀនរាប់ម៉ោងរហូតទាល់តែដាច់យប់ ដោយគ្មានបច្ចេកទេសត្រឹមត្រូវ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យខួរក្បាលហត់នឿយនោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឱ្យការចងចាំធ្លាក់ចុះទៀតផង។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ប្តូរពី «ការខំរៀនទាំងលំបាក» មកជា «ការរៀនដោយឆ្លាតវៃ» នេះជាគន្លឹះវិទ្យាសាស្ត្រសំខាន់ៗទាំង ៥ ដែលអ្នកគួរយកទៅអនុវត្ត៖
១-ស្វែងយល់ពីរបៀបរៀនរបស់ខ្លួនឯង (Identify Learning Style)
មនុស្សម្នាក់ៗមានប្រព័ន្ធទទួលយកព័ត៌មាន និងការចងចាំខុសៗគ្នា ដែលវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកអប់រំបានបែងចែកតាមគំរូ VARK។ ការដឹងពីប្រភេទនៃការរៀនរបស់ខ្លួនឯង ជួយឱ្យអ្នកចំណាយពេលតិច ប៉ុន្តែទទួលបានលទ្ធផលខ្ពស់៖
- ការរៀនតាមរយៈការមើល (Visual Learners)៖ ចូលចិត្តចងចាំមេរៀនតាមរយៈរូបភាព វីដេអូ គំនូរបំព្រួញ ពណ៌ ឬដ្យាក្រាមផ្កាឈូក (Mind Map)។
- ការរៀនតាមរយៈការស្តាប់ (Auditory Learners)៖ ងាយយល់មេរៀននៅពេលស្តាប់គ្រូពន្យល់ ការពិភាក្សាជាក្រុម ឬការស្តាប់សំឡេង Record មេរៀនឡើងវិញ។
- ការរៀនតាមរយៈការអាន និងសរសេរ (Read/Write Learners)៖ ចូលចិត្តកត់ត្រា និងអានសៀវភៅដដែលៗ ដើម្បីឱ្យខួរក្បាលថតចម្លងព័ត៌មាន។
- ការរៀនតាមរយៈការអនុវត្ត (Kinesthetic Learners)៖ ចូលចិត្តការធ្វើពិសោធន៍ ការធ្វើលំហាត់ជាក់ស្តែង និងការរៀនបណ្តើរធ្វើចលនារាងកាយបណ្តើរ។
២-បច្ចេកទេសបែងចែកពេលវេលា Pomodoro
ខួរក្បាលរបស់មនុស្សមានកម្រិតនៃការផ្តោតអារម្មណ៍ (Attention Span) មានកំណត់។ ការបង្ខំចិត្តអង្គុយរៀន ៣-៤ ម៉ោងជាប់គ្នា នឹងធ្វើឱ្យកើតមានបាតុភូត «ខួរក្បាលស្ទះ»។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រណែនាំឱ្យប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស Pomodoro ដើម្បីរក្សាថាមពលខួរក្បាល៖
- ជំហានទី ១៖ កំណត់ម៉ោងរៀនឱ្យបាន ២៥ នាទី ដោយផ្តោតអារម្មណ៍ទាំងស្រុងលើមេរៀន (គ្មានការឆែកទូរស័ព្ទ)។
- ជំហានទី ២៖ នៅពេលគ្រប់ម៉ោង ចូរសម្រាកយករឹង ៥ នាទី (ដើរលាតសន្ធឹង ប៉ះពាល់ភ្នែក ឬញ៉ាំទឹក)។
- ជំហានទី ៣៖ ធ្វើបែបនេះឱ្យបាន ៤ ដង រួចទើបអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនឯងសម្រាកវែងពី ១៥ ទៅ ៣០ នាទី។ វិធីសាស្ត្រនេះជួយកាត់បន្ថយភាពនឿយហត់ និងរក្សាស្មារតីឱ្យស្រស់ថ្លាជានិច្ច។
៣-បច្ចេកទេស Feynman និងការរំលឹកឡើងវិញបែបសកម្ម (Active Recall)
ការគ្រាន់តែបើកអានសៀវភៅ ឬគូសបន្ទាត់ពីក្រោម (Highlight) ដដែលៗ គឺជាការរៀនបែបអសកម្ម (Passive Learning) ដែលធ្វើឱ្យព័ត៌មានស្ថិតនៅក្នុងការចងចាំរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ។ ដើម្បីឱ្យមេរៀនកប់ជាប់ក្នុងខួរក្បាលបានយូរ ចូរប្រើ Feynman Technique៖
- បន្ទាប់ពីអានមេរៀនចប់ ចូរបិទសៀវភៅ ហើយសាកល្បងសរសេរ ឬនិយាយពន្យល់មេរៀននោះឡើងវិញទៅកាន់អ្នកដទៃ ឬពន្យល់ខ្លួនឯងនៅមុខកញ្ចក់។
- យុទ្ធសាស្ត្រស្នូលគឺ «ពន្យល់ឱ្យងាយយល់បំផុត ដូចជាកំពុងបង្រៀនក្មេងអាយុ ៨ ឆ្នាំ»។ នៅពេលអ្នកព្យាយាមសម្រួលពាក្យបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញឱ្យទៅជាភាសាសាមញ្ញ ខួរក្បាលរបស់អ្នកនឹងត្រូវបង្ខំឱ្យយល់ពីឫសគល់នៃមេរៀននោះយ៉ាងស៊ីជម្រៅ។
៤-បង្កើតបរិយាកាសគ្មានការរំខាន(Minimize Digital Distractions)
យោងតាមការសិក្សា ជារៀងរាល់ពេលដែលយើងងាកទៅមើលទូរស័ព្ទដៃ ទោះបីជាត្រឹមតែ ៥ វិនាទីដើម្បីឆែកសារ Telegram ឬ TikTok ក៏ដោយ ខួរក្បាលត្រូវចំណាយពេលរហូតដល់ ២៣ នាទី ដើម្បីទាញអារម្មណ៍ត្រឡប់មកផ្តោតលើមេរៀនវិញឱ្យបានពេញលេញ។
- នៅពេលចាប់ផ្តើមរៀន ចូរដាក់ទូរស័ព្ទដៃនៅបន្ទប់ផ្សេង ឬបិទមុខងារផ្ដល់ដំណឹង (Silent Mode)។
- រៀបចំតុរៀនឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ ព្រោះតុរញ៉េរញ៉ៃនឹងធ្វើឱ្យចិត្តគំនិតរញ៉េរញ៉ៃទៅតាមនោះ។ ការមានពន្លឺគ្រប់គ្រាន់ និងខ្យល់អាកាសចេញចូលល្អ ក៏ជួយជម្រុញអរម៉ូនបង្កើនការចង់ចាំផងដែរ។
៥-អាថ៌កំបាំងនៃការគេង និងការបំប៉នខួរក្បាល
វិទ្យាសាស្ត្របានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ខួរក្បាលមិនមែនកត់ត្រាព័ត៌មាននៅពេលយើងកំពុងអានសៀវភៅនោះទេ ប៉ុន្តែវាធ្វើការរៀបចំ និងរក្សាទុកព័ត៌មានទៅក្នុង «មេម៉ូរីរយៈពេលវែង» នៅពេលដែលយើង គេងលក់ស្កប់ស្កល់។
- ការអត់ងងុយដើម្បីរៀនសូត្រ គឺជាការបំផ្លាញការចងចាំខ្លួនឯង។ សិស្សដែលរៀនពូកែ តែងតែគេងឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ពី ៧ ទៅ ៨ ម៉ោងក្នុងមួយយប់។
- ក្រៅពីនេះ ការញ៉ាំទឹកឱ្យបានច្រើន (ព្រោះខួរក្បាលផ្សំឡើងពីទឹក ៧៥%) និងការបរិភោគអាហារជួយខួរក្បាល ដូចជា គ្រាប់ធញ្ញជាតិ ត្រី និងបន្លែបៃតង គឺជាប្រេងរំអិលជួយឱ្យប្រព័ន្ធប្រសាទដំណើរការបានលឿន។
សន្និដ្ឋាន
ការរៀនពូកែមិនមែនជាការបង្ខំខ្លួនឯងឱ្យរៀនរហូតគ្មានពេលសម្រាកនោះទេ ប៉ុន្តែវាជា «ការរៀនដោយឆ្លាតវៃ និងមានយុទ្ធសាស្ត្រ» (Study Smarter, Not Harder)។ ចូរចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់សិក្សារបស់អ្នកបន្តិចម្តងៗ ដោយយកគន្លឹះវិទ្យាសាស្ត្រទាំងនេះទៅអនុវត្ត នោះអ្នកនឹងឃើញពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏អស្ចារ្យនៃលទ្ធផលសិក្សារបស់អ្នកក្នុងពេលឆាប់ៗ។