ជំនាញស្នូល ៥ យ៉ាងដែលសាលាមិនបានបង្រៀន ប៉ុន្តែដើរតួសំខាន់បំផុតក្នុងឆាកជីវិត និងការងារ
នៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំទូទៅ យើងចំណាយពេលរាប់សិបឆ្នាំតាំងពីបឋមសិក្សា រហូតដល់ថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា ដើម្បីក្រេបជញ្ជក់យកអ្វីដែលគេហៅថា «ជំនាញរឹង» (Hard Skills)។ ជំនាញទាំងនោះរួមមាន គណិតវិទ្យា វិទ្យាសាស្ត្រ កុំព្យូទ័រ គណនេយ្យ ឬភាសាបរទេស ដែលជាគ្រឹះចាំបាច់ក្នុងការទទួលបានសញ្ញាបត្រ និងការដាក់ពាក្យចូលធ្វើការ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងពិភពលោកជាក់ស្តែង សញ្ញាបត្រតែមួយមុខមិនអាចធានានូវភាពជោគជ័យ និងសុភមង្គលយូរអង្វែងបានឡើយ។
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកជំនាញធនធានមនុស្សជុំវិញពិភពលោកបានរកឃើញថា បុគ្គលដែលលេចធ្លោ ជោគជ័យលឿន និងមានទំនាក់ទំនងល្អក្នុងសង្គម គឺជាអ្នកដែលមាន «ជំនាញទន់» (Soft Skills) ខ្ពស់។ ជំនាញទន់គឺជាសមត្ថភាពសង្គម ផ្នត់គំនិត និងទម្លាប់បុគ្គលដែលជួយឱ្យយើងធ្វើការងារជាមួយអ្នកដទៃបានយ៉ាងរលូន។
ខាងក្រោមនេះជាការវិភាគស៊ីជម្រៅអំពីជំនាញស្នូល ៥ យ៉ាងដែលសាលាមិនបានបង្រៀន ប៉ុន្តែវាជាកត្តាកំណត់វាសនាពិតប្រាកដក្នុងឆាកជីវិតរបស់អ្នក៖
1. ជំនាញគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុបុគ្គល (Financial Literacy)
សាលាជាច្រើនបង្រៀនយើងពីរបៀបរកលុយ ឬគណនាគណនេយ្យឱ្យក្រុមហ៊ុនធំៗ ប៉ុន្តែបែរជាមិនបានបង្រៀនពីរបៀបចាត់ចែងលុយផ្ទាល់ខ្លួននោះទេ។ នេះជាមូលហេតុដែលមនុស្សជាច្រើន ទោះបីជាមានប្រាក់ខែខ្ពស់ ឬរកចំណូលបានច្រើនរាប់ពាន់ដុល្លារក្នុងមួយខែ ក៏នៅតែជួបវិបត្តិបំណុល គ្មានប្រាក់សន្សំ និងខ្វះខាតហិរញ្ញវត្ថុដដែល។
ការយល់ដឹងពីហិរញ្ញវត្ថុបុគ្គល រួមមាន៖
- ការធ្វើថវិកា (Budgeting)៖ ការបែងចែកប្រាក់ចំណូលជាចំណែកច្បាស់លាស់ ដូចជា សំរាប់ការចំណាយចាំបាច់ ការសន្សំ និងការកម្សាន្ត។
- ការបង្កើតកញ្ចប់ប្រាក់អាសន្ន (Emergency Fund)៖ ការត្រៀមលុយទុកសំរាប់ការរស់នៅពី ៣ ទៅ ៦ ខែ ករណីមានធុរៈបន្ទាន់ ឬបាត់បង់ការងារ។
- ការវិនិយោគ (Investing)៖ ការយល់ដឹងពីរបៀបឱ្យលុយបង្កើតលុយ ដោយភាពវៃឆ្លាត និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ។
2. ជំនាញគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងភាពវៃឆ្លាតខាងផ្លូវចិត្ត (Emotional Intelligence – EQ)
នៅក្នុងបរិយាកាសការងារ និងការរស់នៅជារៀងរាល់ថ្ងៃ យើងមិនអាចជៀសផុតពីសម្ពាធ ភាពតានតឹង និងការមិនចុះសម្រុងគ្នានោះឡើយ។ បុគ្គលដែលមាន IQ (ចំណេះដឹង) ខ្ពស់ អាចនឹងត្រដរខ្យល់ បើខ្វះ EQ (វៃឆ្លាតផ្លូវចិត្ត)។
EQ ខ្ពស់ជួយឱ្យអ្នក៖
- ស្គាល់ខ្លួនឯងច្បាស់៖ ដឹងថាខ្លួនឯងកំពុងខឹង អន់ចិត្ត ឬស្ត្រេស និងចេះវិធីរំសាយវាដោយសន្តិវិធី មិនបញ្ចេញកំហឹងផ្តេសផ្តាស។
- មានការយល់ចិត្ត (Empathy)៖ សមត្ថភាពក្នុងការដាក់ខ្លួនឯងទៅក្នុងស្ថានភាពអ្នកដទៃ ដើម្បីស្វែងយល់ពីអារម្មណ៍ និងហេតុផលរបស់គេ។
- ដោះស្រាយវិវាទ៖ ជំនួសឱ្យការឈ្លោះប្រកែក គឺការស្វែងរកដំណោះស្រាយឈ្នះ-ឈ្នះ (Win-Win Solution) ជាមួយសហការី ឬដៃគូជីវិត។
3. ជំនាញទំនាក់ទំនង និងការនិយាយជាសាធារណៈ (Communication Skills)
ទោះបីជាអ្នកមានគំនិតអាជីវកម្មដ៏អស្ចារ្យ ឬមានគម្រោងច្នៃប្រឌិតកម្រិតណាក៏ដោយ បើអ្នកមិនអាចពន្យល់ បង្ហាញ ឬបញ្ចុះបញ្ចូលអ្នកដទៃឱ្យយល់បានទេ គំនិតនោះនឹងក្លាយជាអាសាបង់។ ទំនាក់ទំនងល្អមិនមែនសំដៅលើការនិយាយមិនឈប់នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសិល្បៈនៃការបញ្ជូនសារឱ្យចំចំណុច ងាយយល់ និងមានឥទ្ធិពល។
លើសពីនេះ ធាតុផ្សំដ៏សំខាន់នៃទំនាក់ទំនងគឺ «ការធ្វើជាអ្នកស្តាប់ដ៏ល្អ» (Active Listening)។ ការស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងមិនកាត់សម្តីគេ ជួយឱ្យយើងទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងកសាងទំនុកចិត្តដ៏រឹងមាំជាមួយអ្នកសន្ទនា។
4. ជំនាញគិតបែបស៊ីជម្រៅ និងដោះស្រាយបញ្ហា (Critical Thinking & Problem Solving)
ពិភពលោកបច្ចុប្បន្នពេញបោះដោយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ (Fake News) និងទិន្នន័យរញ៉េរញ៉ៃលើអនឡាញ។ បើខ្វះការគិតបែបស៊ីជម្រៅ យើងនឹងងាយចាញ់បោកគេ ឬធ្វើការសម្រេចចិត្តខុសឆ្គង។ ជំនាញនេះបង្រៀនយើងកុំឱ្យជឿលើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលយើងបានឃើញ ឬបានឮភ្លាមៗ ប៉ុន្តែត្រូវចេះចោទសួរ ស្វែងរកភស្តុតាង និងវិភាគរកហេតុផលត្រឹមត្រូវ។
នៅពេលជួបបញ្ហាក្នុងការងារ បុគ្គលដែលមានជំនាញនេះនឹងមិនរអ៊ូរទាំ ឬភ័យស្លន់ស្លោឡើយ។ ពួកគេនឹងផ្តោតលើការស្វែងរកឫសគល់នៃបញ្ហា (Root Cause) និងរៀបចំផែនការដោះស្រាយវាជាជំហានៗយ៉ាងមានទំនុកចិត្ត។
5. ជំនាញស្វ័យសិក្សា និងការបត់បែនតាមកាលៈទេសៈ (Agility & Lifelong Learning)
យុគសម័យឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងតែធ្វើឱ្យពិភពលោកផ្លាស់ប្តូរលឿនដូចផ្លេកបន្ទោរ។ អ្វីដែលអ្នកបានរៀននៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យនៅថ្ងៃនេះ អាចនឹងហួសសម័យ ឬលែងត្រូវប៉ាន់នៅ ៣ ទៅ ៥ ឆ្នាំខាងមុខ។ ដូច្នេះ ជំនាញដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់មនុស្សសម័យថ្មី គឺ «ការចេះរៀនពីរបៀបរៀន»។
វាទាមទារឱ្យយើងមានផ្នត់គំនិតរីកចម្រើន (Growth Mindset)៖
- Unlearn៖ ហ៊ានលះបង់ចោលនូវចំណេះដឹង ឬវិធីសាស្ត្រចាស់ៗដែលលែងមានប្រសិទ្ធភាព។
- Relearn៖ បើកចិត្តឱ្យទូលាយដើម្បីរៀនសូត្រអ្វីដែលថ្មីៗជានិច្ច ទោះបីជាវាពិបាក ឬខុសពីជំនាញចាស់ក៏ដោយ។
សន្និដ្ឋាន
សញ្ញាបត្រ និងជំនាញរឹង អាចជួយបើកទ្វារឱ្យអ្នកដើរចូលការិយាល័យធ្វើការបាននៅជំហានដំបូង ប៉ុន្តែ «ជំនាញទន់ទាំង ៥ យ៉ាងនេះ» គឺជាកាតាលីករដ៏មានឥទ្ធិពលដែលរុញច្រានអ្នកឱ្យឡើងទៅកាន់តំណែងខ្ពស់ ទទួលបានការគោរព និងកសាងឆាកជីវិតមួយប្រកបដោយស្ថិរភាព និងភាពជោគជ័យពិតប្រាកដ។ ចូរចាប់ផ្តើមសង្កេត វាយតម្លៃខ្លួនឯង និងវិវិយោគពេលវេលាដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលជំនាញទន់ទាំងនេះចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។