ការផឹកស្រាអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការស្លាប់ដោយសារមហារីកច្រើនជាងការគិតពីមុន

ការសិក្សាថ្មីមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញសុខភាពយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងចំពោះទំនាក់ទំនងរវាង ការផឹកស្រា និងជំងឺមហារីក។ ការសិក្សានេះបានរកឃើញថា ចំនួនការស្លាប់ដោយសារមហារីកដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការផឹកស្រា នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនឡើងជាងពីរដងក្នុងរយៈពេលប្រមាណ 33 ឆ្នាំ។

តាមទិន្នន័យដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបានវិភាគ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារមហារីកដែលអាចបណ្តាលមកពីការផឹកស្រា បានកើនពីប្រហែល 11,361 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 1990 ទៅ 23,126 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2023។ ការសិក្សានេះបានប្រើទិន្នន័យពី Global Burden of Disease ដើម្បីពិនិត្យការផ្លាស់ប្តូររយៈពេលជាង 30 ឆ្នាំ។

ចំណុចដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍គឺ ផលប៉ះពាល់របស់ស្រាមិនមែនមានតែទៅលើ មហារីកថ្លើម ដែលមនុស្សភាគច្រើនស្គាល់នោះទេ។ ការផឹកស្រាក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងមហារីកជាច្រើនប្រភេទផ្សេងទៀត ដូចជា មហារីកសុដន់ មហារីកពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថ មហារីកបំពង់អាហារ មហារីកមាត់ និងបំពង់ក និងមហារីកប្រអប់សំឡេង។ ប្រភពសុខភាពសាធារណៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងរវាងស្រា និងមហារីកប្រភេទទាំងនេះផងដែរ។

ចំនួនអ្នកស្លាប់បានកើនឡើងជាងពីរដង

ចំណុចសំខាន់បំផុតមួយនៃការសិក្សាថ្មី គឺការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នកស្លាប់ដែលអាចកំណត់បានថាពាក់ព័ន្ធនឹងការផឹកស្រា។ នៅឆ្នាំ 1990 មានការប៉ាន់ប្រមាណប្រហែល 11,361 នាក់ ខណៈនៅឆ្នាំ 2023 ចំនួននេះកើនដល់ 23,126 នាក់។ នេះមានន័យថា ចំនួនបានកើនឡើងជាងពីរដងក្នុងរយៈពេល 33 ឆ្នាំ។

អ្នកស្រាវជ្រាវមិនបាននិយាយថា មនុស្សទាំងអស់ដែលផឹកស្រានឹងកើតមហារីក ឬថាស្រាជាមូលហេតុតែមួយនៃការស្លាប់របស់មនុស្សម្នាក់ៗនោះទេ។ តួលេខទាំងនេះជាការប៉ាន់ប្រមាណតាមទិន្នន័យប្រជាជន និងគំរូវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីកំណត់ថា តើការផឹកស្រាអាចរួមចំណែកប៉ុន្មានចំពោះបន្ទុកជំងឺមហារីកនៅក្នុងប្រជាជន។

ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកស្រាវជ្រាវបានចាត់ទុកលទ្ធផលនេះថាជាសញ្ញាសំខាន់មួយសម្រាប់ការការពារជំងឺមហារីក ព្រោះការផឹកស្រាគឺជាកត្តាហានិភ័យមួយដែលមនុស្សអាចកាត់បន្ថយបាន។

មិនមែនមានតែមហារីកថ្លើមទេ

នៅពេលនិយាយអំពីស្រា និងមហារីក មនុស្សជាច្រើនគិតភ្លាមៗទៅលើថ្លើម។ វាមិនមែនជាការយល់ខុសទាំងស្រុងទេ ព្រោះមហារីកថ្លើមគឺជាបញ្ហាសំខាន់មួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផឹកស្រា។

ប៉ុន្តែការសិក្សាថ្មីបានបង្ហាញថា រូបភាពមានភាពទូលំទូលាយជាងនេះ។ ក្នុងមនុស្សអាយុ 55 ឆ្នាំឡើងទៅ មហារីកថ្លើមមានអត្រាមរណភាពដែលពាក់ព័ន្ធនឹងស្រាខ្ពស់បំផុតក្នុងបុរស ខណៈមហារីកសុដន់មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងក្នុងស្ត្រី។ ចំពោះមនុស្សវ័យក្មេងជាងនេះ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា មហារីកពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថមានតួនាទីគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងបុរស ខណៈមហារីកសុដន់ស្ថិតក្នុងចំណោមមូលហេតុសំខាន់បំផុតសម្រាប់ស្ត្រី។

ការរកឃើញនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាបង្ហាញថា ការយល់ដឹងអំពីស្រា និងសុខភាពមិនគួរផ្តោតតែលើថ្លើមទេ។

ហេតុអ្វីបានជាស្រាអាចបង្កើនហានិភ័យមហារីក?

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានសិក្សាយន្តការជាច្រើនដែលអាចពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងស្រា និងមហារីក។ នៅពេលរាងកាយបំបែកជាតិអាល់កុល វាបង្កើតសារធាតុមួយឈ្មោះ acetaldehyde។ សារធាតុនេះអាចធ្វើឱ្យខូច DNA និងប៉ះពាល់ដល់កោសិកា។

ការខូចខាត DNA គឺជាបញ្ហាសំខាន់មួយ ព្រោះ DNA មានតួនាទីគ្រប់គ្រងការលូតលាស់ និងការបែងចែករបស់កោសិកា។ នៅពេលមានការខូចខាត និងការជួសជុលមិនបានត្រឹមត្រូវ វាអាចបង្កើនឱកាសឱ្យកោសិកាមានការផ្លាស់ប្តូរខុសប្រក្រតី និងលូតលាស់ដោយគ្មានការគ្រប់គ្រង។

ក្រៅពីនេះ ស្រាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់កម្រិតអ័រម៉ូន និងដំណើរការជីវសាស្ត្រផ្សេងៗនៅក្នុងរាងកាយ ដែលអាចជួយពន្យល់ពីមូលហេតុដែលការផឹកស្រាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងមហារីកសុដន់ និងមហារីកប្រភេទផ្សេងៗ។

តើការផឹកតិចក៏មានហានិភ័យដែរឬទេ?

នេះគឺជាចំណុចដែលធ្វើឱ្យព័ត៌មានថ្មីនេះមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង។

ការស្រាវជ្រាវផ្នែកសុខភាពបង្ហាញថា ហានិភ័យមហារីកមិនចាប់ផ្តើមតែនៅពេលមនុស្សផឹកស្រាច្រើនខ្លាំងនោះទេ។ National Cancer Institute បានបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលផឹកស្រាក៏អាចមានហានិភ័យមហារីកខ្ពស់ជាងអ្នកដែលមិនផឹក ហើយសម្រាប់មហារីកមួយចំនួន ហានិភ័យអាចកើនឡើងសូម្បីតែចំពោះអ្នកផឹកក្នុងកម្រិតទាប។

ជាពិសេស សម្រាប់ស្ត្រី ការផឹកប្រហែលមួយកែវក្នុងមួយថ្ងៃ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់នឹងការកើនឡើងនៃហានិភ័យមហារីកសុដន់ បើប្រៀបធៀបនឹងស្ត្រីដែលផឹកតិចជាងមួយកែវក្នុងមួយសប្តាហ៍។

នេះមិនមានន័យថា អ្នកផឹកមួយកែវក្នុងមួយថ្ងៃនឹងកើតមហារីកជាក់ជាមិនខាននោះទេ។ វាមានន័យថា ហានិភ័យរបស់បុគ្គលម្នាក់អាចកើនឡើង ហើយហានិភ័យនោះអាចប្រែប្រួលទៅតាមប្រភេទមហារីក បរិមាណស្រា រយៈពេលផឹក អាយុ ភេទ និងកត្តាហានិភ័យផ្សេងៗទៀត។

ស្រាគ្រប់ប្រភេទអាចមានហានិភ័យ

មនុស្សមួយចំនួនយល់ថា ស្រាប្រភេទខ្លះអាចមានសុវត្ថិភាពជាងប្រភេទផ្សេងទៀត ដោយเฉพาะស្រាទំពាំងបាយជូរក្រហម ដែលតែងតែត្រូវបាននិយាយថាមានសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម។

ប៉ុន្តែសម្រាប់ហានិភ័យមហារីក CDC បញ្ជាក់ថា ស្រាបៀរ ស្រាទំពាំងបាយជូរ និងស្រាខ្លាំង សុទ្ធតែអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការកើនឡើងនៃហានិភ័យមហារីក។ អ្វីដែលសំខាន់ជាងប្រភេទភេសជ្ជៈ គឺបរិមាណអាល់កុលដែលមនុស្សទទួលចូលក្នុងរាងកាយ និងភាពញឹកញាប់នៃការផឹក។

ដូច្នេះ ការប្តូរពីស្រាប្រភេទមួយទៅប្រភេទមួយទៀត មិនមានន័យថានឹងលុបបំបាត់ហានិភ័យមហារីកនោះទេ។

អ្នកណាដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ?

ការសិក្សាថ្មីបានរកឃើញថា បុរស និងមនុស្សអាយុ 55 ឆ្នាំឡើងទៅ មានបន្ទុកមរណភាពដែលពាក់ព័ន្ធនឹងស្រាខ្ពស់ជាងក្រុមមួយចំនួនផ្សេងទៀត។ ប៉ុន្តែនេះមិនមានន័យថាមនុស្សវ័យក្មេង ឬស្ត្រីមិនមានហានិភ័យនោះទេ។

ជាក់ស្តែង អ្នកស្រាវជ្រាវបានរកឃើញសញ្ញាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ចំពោះមនុស្សអាយុ 20–54 ឆ្នាំផងដែរ។ ចំពោះបុរសក្នុងក្រុមអាយុនេះ មហារីកពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថ គឺជាមូលហេតុសំខាន់មួយនៃការស្លាប់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងស្រា ខណៈចំពោះស្ត្រី មហារីកសុដន់ស្ថិតនៅលំដាប់ខ្ពស់។

នេះបង្ហាញថា ការយល់ឃើញថា “មហារីកដែលពាក់ព័ន្ធនឹងស្រា គឺជាបញ្ហារបស់មនុស្សចាស់” មិនមែនជាការយល់ឃើញដែលគួរពឹងផ្អែកទាំងស្រុងនោះទេ។

តើការកាត់បន្ថយការផឹកអាចជួយបានដែរឬទេ?

ចម្លើយគឺថា ការកាត់បន្ថយការផឹកអាចជាជំហានមួយដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យ។ CDC បានណែនាំថា ការផឹកតិចជាងមុនគឺល្អជាងការផឹកច្រើនជាងមុនសម្រាប់សុខភាព ហើយប្រភព National Cancer Institute ក៏បញ្ជាក់ថា ហានិភ័យមហារីកមួយចំនួនកើនឡើងតាមបរិមាណស្រាដែលផឹក។

ន័យសំខាន់គឺ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់កំពុងផឹកជាប្រចាំ ហើយអាចកាត់បន្ថយបរិមាណ ឬភាពញឹកញាប់បាន នោះអាចជាជំហានវិជ្ជមានមួយសម្រាប់សុខភាពរយៈពេលវែង។

សម្រាប់អ្នកដែលពិបាកឈប់ផឹកដោយខ្លួនឯង ក៏មិនគួរមានអារម្មណ៍ខ្មាស់អៀនក្នុងការស្វែងរកជំនួយពីអ្នកជំនាញសុខភាពឡើយ។ ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ដែលបានបង្កើតអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ អាចត្រូវការការគាំទ្រ និងផែនការដែលសមស្រប។

ហេតុអ្វីបានជាលទ្ធផលនេះសំខាន់សម្រាប់សាធារណជន?

ការរកឃើញថ្មីនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះមនុស្សជាច្រើននៅតែយល់ថា ស្រាមានផលប៉ះពាល់សំខាន់តែលើថ្លើម ឬបញ្ហាញៀនប៉ុណ្ណោះ។

ប៉ុន្តែភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្របច្ចុប្បន្នបង្ហាញថា ស្រាពាក់ព័ន្ធនឹងមហារីកជាច្រើនប្រភេទ។ U.S. Surgeon General ក៏បានរាយការណ៍ពីទំនាក់ទំនងជាមូលហេតុរវាងការផឹកស្រា និងយ៉ាងហោចណាស់មហារីក 7 ប្រភេទ រួមមានមហារីកសុដន់ មហារីកពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថ មហារីកបំពង់អាហារ មហារីកប្រអប់សំឡេង មហារីកថ្លើម មហារីកមាត់ និងមហារីកបំពង់ក។

អង្គការសុខភាពពិភពលោកក៏បានបញ្ជាក់ថា ការផឹកស្រាសូម្បីតែក្នុងកម្រិតទាបអាចបង្កើនហានិភ័យមហារីក ហើយជាទូទៅ កាន់តែផឹកច្រើន ហានិភ័យកាន់តែខ្ពស់។

មិនគួរភ័យស្លន់ស្លោ ប៉ុន្តែគួរយល់ដឹង

ព័ត៌មានអំពីស្រា និងមហារីកមិនគួរត្រូវបានយកទៅបកស្រាយថា មនុស្សដែលផឹកស្រានឹងកើតមហារីកជាក់ជាមិនខាននោះទេ។

ជំងឺមហារីកមានកត្តាជាច្រើន។ អាយុ ហ្សែន ការជក់បារី អាហារ ទម្ងន់រាងកាយ សកម្មភាពរាងកាយ បរិស្ថាន និងកត្តាផ្សេងៗទៀត សុទ្ធតែអាចមានតួនាទី។

អ្វីដែលការសិក្សាថ្មីកំពុងបង្ហាញ គឺការផឹកស្រាជា កត្តាហានិភ័យដែលអាចកែប្រែបាន។ នេះមានន័យថា មនុស្សអាចធ្វើអ្វីមួយដើម្បីកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់របស់វា។

ការយល់ដឹងនេះមានតម្លៃជាពិសេសសម្រាប់ការការពារមហារីក ព្រោះការការពារមិនមែនមានន័យថាត្រូវរង់ចាំរហូតដល់មានរោគសញ្ញានោះទេ។ ការកែប្រែទម្លាប់រស់នៅមុនពេលមានជំងឺ អាចជាផ្នែកមួយនៃការថែរក្សាសុខភាពរយៈពេលវែង។

សរុប

ការសិក្សាថ្មីនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្ហាញថា ចំនួនការស្លាប់ដោយសារមហារីកដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការផឹកស្រា បានកើនពី 11,361 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 1990 ទៅ 23,126 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2023។ ការកើនឡើងនេះបង្ហាញពីបន្ទុកសុខភាពសាធារណៈដែលមិនគួរមើលរំលង។

ស្រាមិនត្រឹមតែពាក់ព័ន្ធនឹងមហារីកថ្លើមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងពាក់ព័ន្ធនឹងមហារីកសុដន់ ពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថ បំពង់អាហារ មាត់ បំពង់ក ប្រអប់សំឡេង និងមហារីកប្រភេទផ្សេងៗទៀត។

សារសំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនគឺ ការផឹកតិចជាងមុនអាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យ។ មិនចាំបាច់រង់ចាំរហូតដល់មានបញ្ហាសុខភាព ទើបចាប់ផ្តើមគិតពីការកាត់បន្ថយការផឹកនោះទេ។

ដោយសារមហារីកមានកត្តាជាច្រើន ការសិក្សានេះមិនមានន័យថាស្រាជាមូលហេតុតែមួយនៃការស្លាប់របស់មនុស្សម្នាក់ៗឡើយ។ ប៉ុន្តែវាជាភស្តុតាងបន្ថែមថា ការផឹកស្រា គឺជាកត្តាហានិភ័យមហារីកដែលអាចកែប្រែបាន និងគួរឱ្យយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង។