នៅពេលយើងងើយមើលទៅលើមេឃនៅពេលថ្ងៃ យើងភាគច្រើនតែងឃើញមេឃមានពណ៌ខៀវស្រស់ស្អាត។ ប៉ុន្តែតើអ្នកធ្លាប់ឆ្ងល់ទេថា ហេតុអ្វីបានជាមេឃមិនមានពណ៌ស ឬពណ៌ខ្មៅ ប៉ុន្តែជាពណ៌ខៀវ? ចម្លើយចំពោះសំណួរនេះពាក់ព័ន្ធនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យ បរិយាកាសផែនដី និងរបៀបដែលពន្លឺធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ខ្យល់។
ពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនមែនមានតែពណ៌មួយទេ
មនុស្សជាច្រើនអាចគិតថា ពន្លឺព្រះអាទិត្យមានពណ៌ស ឬគ្រាន់តែជាពន្លឺធម្មតា។ តាមវិទ្យាសាស្ត្រ ពន្លឺដែលយើងមើលឃើញពីព្រះអាទិត្យ គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃពណ៌ជាច្រើន។ ពណ៌ទាំងនេះរួមមាន ក្រហម ទឹកក្រូច លឿង បៃតង ខៀវ និងស្វាយ។
នៅពេលពន្លឺព្រះអាទិត្យធ្វើដំណើរចូលមកក្នុងបរិយាកាសផែនដី វាត្រូវប៉ះទង្គិចជាមួយម៉ូលេគុលតូចៗនៃឧស្ម័ន ដូចជា អុកស៊ីសែន និងអាសូត។ ការប៉ះទង្គិចនេះធ្វើឱ្យពន្លឺមួយផ្នែកត្រូវបានបែកខ្ចាត់ខ្ចាយទៅទិសផ្សេងៗ។
ហេតុអ្វីពណ៌ខៀវត្រូវបានបែកខ្ចាត់ខ្ចាយច្រើន?
ពណ៌នីមួយៗនៃពន្លឺមានប្រវែងរលកខុសៗគ្នា។ ពន្លឺពណ៌ក្រហមមានប្រវែងរលកវែងជាង ខណៈពន្លឺពណ៌ខៀវមានប្រវែងរលកខ្លីជាង។ នៅពេលពន្លឺឆ្លងកាត់បរិយាកាស ពន្លឺដែលមានប្រវែងរលកខ្លី ដូចជាពណ៌ខៀវ ត្រូវបានបែកខ្ចាត់ខ្ចាយខ្លាំងជាងពណ៌ដែលមានប្រវែងរលកវែង។
ដោយសារតែពន្លឺពណ៌ខៀវត្រូវបានបែកខ្ចាត់ខ្ចាយទៅគ្រប់ទិស យើងអាចមើលឃើញពន្លឺពណ៌ខៀវពីតំបន់ជាច្រើននៅលើមេឃ។ នេះហើយជាមូលហេតុសំខាន់ដែលធ្វើឱ្យមេឃនៅពេលថ្ងៃមានពណ៌ខៀវ។
ប៉ុន្តែប្រសិនបើពណ៌ខៀវត្រូវបានបែកខ្ចាត់ខ្ចាយខ្លាំងជាងគេ តើហេតុអ្វីយើងមិនឃើញមេឃមានពណ៌ស្វាយ? ពណ៌ស្វាយក៏មានប្រវែងរលកខ្លីដែរ។ មូលហេតុមួយគឺ ព្រះអាទិត្យបញ្ចេញពន្លឺពណ៌ខៀវបានច្រើនជាងពណ៌ស្វាយ ហើយភ្នែកមនុស្សក៏មានភាពរសើបចំពោះពណ៌ខៀវជាងពណ៌ស្វាយផងដែរ។
ហេតុអ្វីពេលថ្ងៃលិច មេឃប្រែជាពណ៌ក្រហម?
បាតុភូតនេះក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងការបែកខ្ចាត់ខ្ចាយនៃពន្លឺដែរ។ នៅពេលព្រះអាទិត្យនៅជិតជើងមេឃ ពន្លឺរបស់វាត្រូវធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់បរិយាកាសក្នុងចម្ងាយវែងជាងពេលព្រះអាទិត្យនៅពីលើក្បាល។
ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចម្ងាយវែងនេះ ពន្លឺពណ៌ខៀវ និងពណ៌ដែលមានប្រវែងរលកខ្លី ត្រូវបានបែកខ្ចាត់ខ្ចាយចេញពីទិសដែលយើងមើលទៅ។ ដូច្នេះ ពន្លឺដែលអាចធ្វើដំណើរមកដល់ភ្នែកយើងបានច្រើនជាងគេ គឺពណ៌ដែលមានប្រវែងរលកវែង ដូចជា ក្រហម និងទឹកក្រូច។
ហេតុនេះហើយ ពេលថ្ងៃរះ និងថ្ងៃលិច យើងអាចឃើញមេឃមានពណ៌លឿង ទឹកក្រូច ផ្កាឈូក ឬក្រហម។ ប្រសិនបើបរិយាកាសមានធូលី ផ្សែង ឬភាគល្អិតផ្សេងៗច្រើន ពណ៌នៃថ្ងៃលិចអាចកាន់តែច្បាស់ និងស្រស់ស្អាត។
តើមេឃនៅលើភពផ្សេងមានពណ៌ខៀវដែរឬទេ?
មិនមែនគ្រប់ភពទាំងអស់មានមេឃពណ៌ខៀវដូចផែនដីឡើយ។ ពណ៌មេឃអាស្រ័យលើប្រភេទ និងបរិមាណឧស្ម័ន និងភាគល្អិតនៅក្នុងបរិយាកាសរបស់ភពនីមួយៗ។
ឧទាហរណ៍ ភពអង្គារមានបរិយាកាសស្តើង ហើយមានធូលីជាច្រើន។ ធូលីនៅក្នុងបរិយាកាសអង្គារអាចធ្វើឱ្យមេឃមើលទៅមានពណ៌លឿងត្នោត ឬពណ៌ក្រហមនៅពេលថ្ងៃ។ នៅពេលថ្ងៃលិច បាតុភូតពណ៌នៅលើអង្គារក៏ខុសពីផែនដីផងដែរ។
នេះបង្ហាញថា ពណ៌មេឃមិនមែនជាលក្ខណៈថេររបស់ភពមួយទេ ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលនៃអន្តរកម្មរវាងពន្លឺ និងបរិយាកាសរបស់ភពនោះ។
ចំណេះដឹងតូចមួយ ប៉ុន្តែមានអត្ថន័យធំ
ការដែលមេឃមានពណ៌ខៀវ អាចមើលទៅជារឿងធម្មតាដែលយើងឃើញរាល់ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែនៅពីក្រោយទិដ្ឋភាពដ៏សាមញ្ញនេះ មានច្បាប់រូបវិទ្យាដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយចំនួន។
វាក៏បង្ហាញយើងថា បាតុភូតដែលកើតឡើងជុំវិញខ្លួនយើងរាល់ថ្ងៃ សុទ្ធតែអាចមានការពន្យល់តាមវិទ្យាសាស្ត្រ។ ការសង្កេត សួរសំណួរ និងស្វែងរកចម្លើយ គឺជាវិធីសំខាន់មួយក្នុងការបង្កើនចំណេះដឹងរបស់យើង។
ដូច្នេះ នៅពេលអ្នកមើលទៅលើមេឃពណ៌ខៀវនៅថ្ងៃបន្ទាប់ សូមចងចាំថា ពណ៌ដ៏ស្រស់ស្អាតនោះមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យទេ។ វាជាលទ្ធផលនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់បរិយាកាសផែនដី និងការបែកខ្ចាត់ខ្ចាយនៃពន្លឺនៅក្នុងបរិយាកាស។
ចំណេះដឹងទូទៅ៖ រឿងធម្មតាដែលយើងឃើញរាល់ថ្ងៃ អាចលាក់បាំងវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យនៅពីក្រោយវា។