Category ចំណេះដឹងទូទៅ

បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ គឺជាបុណ្យប្រពៃណី និងព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏សំខាន់មួយរបស់ប្រជាជនខ្មែរ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរតែងជួបជុំគ្រួសារ និងធ្វើដំណើរទៅវត្ត ដើម្បីប្រគេនចង្ហាន់ ពូនបាយបិណ្ឌ ស្តាប់ធម៌ និងឧទ្ទិសកុសលជូនដល់បុព្វការីជនដែលបានចែកឋានទៅ។ ប្រវត្តិបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ និងព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ។ ពិធីនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងគោលបំណងធ្វើបុណ្យ បង្កើតកុសល និងឧទ្ទិសកុសលដល់ឪពុកម្តាយ ជីដូនជីតា សាច់ញាតិ និងបុព្វបុរសដែលបានស្លាប់ទៅ។ តាមជំនឿប្រពៃណីខ្មែរ ក្នុងអំឡុងពេលកាន់បិណ្ឌ មានវិញ្ញាណ ឬប្រេតមួយចំនួនត្រូវបានគេជឿថាអាចមករកកូនចៅ ដើម្បីទទួលផលបុណ្យដែលកូនចៅបានធ្វើឧទ្ទិសជូន។ ដូច្នេះ ការទៅវត្ត និងធ្វើបុណ្យក្នុងរដូវនេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការបង្ហាញនូវកតញ្ញូ និងការគោរពចំពោះបុព្វការីជន។ ពាក្យ «ភ្ជុំបិណ្ឌ» មានន័យដូចម្តេច? ពាក្យ «ភ្ជុំ» មានន័យទាក់ទងនឹងការជួបជុំ ឬប្រមូលផ្តុំ ខណៈពាក្យ «បិណ្ឌ» សំដៅទៅលើបាយដែលរៀបចំជាដុំៗសម្រាប់ធ្វើជាទាន និងឧទ្ទិសកុសល។…

ការសម្ភាសន៍ការងារ គឺជាពេលវេលាដែលបេក្ខជនត្រូវបង្ហាញទាំងសមត្ថភាព បទពិសោធន៍ និងបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែថ្មីៗនេះ មានការជជែកគ្នាដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍នៅលើ TikTok ជុំវិញសំណួរមួយថា៖ តើការយក Iced Coffee ឬកាហ្វេទឹកកកចូលទៅសម្ភាសន៍ការងារ អាចធ្វើឱ្យអ្នកបាត់ឱកាសការងារឬទេ? សំណួរដែលមើលទៅដូចជារឿងតូចមួយនេះ បានធ្វើឱ្យអ្នកកំពុងស្វែងរកការងារជាច្រើនចាប់ផ្តើមគិតឡើងវិញអំពីអាកប្បកិរិយារបស់ខ្លួននៅពេលសម្ភាសន៍។ ហេតុអ្វីបានជា Iced Coffee ក្លាយជាប្រធានបទជជែក? នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ មនុស្សជាច្រើនចូលចិត្តផឹកកាហ្វេ ហើយការកាន់កែវកាហ្វេទៅកាន់ការណាត់ជួប ឬការងារ គឺមិនមែនជារឿងចម្លែកឡើយ។ ប៉ុន្តែ Job Interview មានបរិបទខុសពីការណាត់ជួបធម្មតា។ នៅពេលនោះ អ្នកសម្ភាសន៍កំពុងវាយតម្លៃបេក្ខជនតាមរយៈការឆ្លើយសំណួរ ការទំនាក់ទំនង ភាពរួសរាយរាក់ទាក់ ការរៀបចំខ្លួន និងអាកប្បកិរិយាទូទៅ។ ដូច្នេះ អ្វីដែលមនុស្សម្នាក់មើលថា “ធម្មតា” អាចត្រូវបានមនុស្សម្នាក់ទៀតមើលថា “មិនសមរម្យ” អាស្រ័យលើបរិបទ។…

តើអ្នកធ្លាប់មានអារម្មណ៍ថា កាលពីកុមារភាពមួយឆ្នាំហាក់ដូចជាយូរណាស់ ប៉ុន្តែពេលអ្នកកាន់តែចាស់ មួយឆ្នាំបែរជាហាក់ដូចជាកន្លងផុតយ៉ាងឆាប់រហ័ស? អារម្មណ៍នេះជាបទពិសោធន៍ដែលមនុស្សជាច្រើនអាចស្គាល់បាន។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានស្នើទ្រឹស្តីជាច្រើន ដើម្បីពន្យល់ថា ហេតុអ្វី ការយល់ឃើញអំពីពេលវេលា (time perception) របស់យើងអាចផ្លាស់ប្តូរនៅពេលអាយុកាន់តែច្រើន។ ១. ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗធ្វើឱ្យពេលវេលាហាក់ដូចជាយូរ នៅពេលយើងនៅក្មេង ជីវិតពោរពេញទៅដោយបទពិសោធន៍ថ្មីៗ។ យើងរៀនដើរ រៀនអាន ទៅសាលាថ្មី ជួបមនុស្សថ្មី និងសាកល្បងអ្វីៗជាច្រើនជាលើកដំបូង។ ខួរក្បាលត្រូវដំណើរការព័ត៌មានថ្មីៗជាច្រើន ហើយព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះអាចធ្វើឱ្យអតីតកាលមើលទៅមានរយៈពេលវែងជាងមុន នៅពេលយើងរំលឹកវាឡើងវិញ។ ផ្ទុយទៅវិញ ជីវិតនៅពេលពេញវ័យអាចមានទម្លាប់ដដែលៗជាច្រើន ដូចជា ទៅធ្វើការ ត្រឡប់មកផ្ទះ និងធ្វើសកម្មភាពដដែលៗជាប្រចាំ។ ២. ពេលវេលាមួយឆ្នាំក្លាយជាផ្នែកតូចជាងនៃជីវិត ទ្រឹស្តីមួយទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងសមាមាត្ររវាងពេលវេលាដែលកន្លងផុត និងអាយុរបស់យើង។ សម្រាប់កុមារអាយុ 5 ឆ្នាំ មួយឆ្នាំគឺជាផ្នែកដ៏ធំនៃជីវិតដែលពួកគេធ្លាប់រស់នៅ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់មនុស្សអាយុ 50…

ការអានសៀវភៅសម្រាប់ការកម្សាន្ត មិនមែនផ្តល់ត្រឹមតែចំណេះដឹង ឬជំនាញភាសាប៉ុណ្ណោះទេ។ ការសិក្សាថ្មីមួយបានពិនិត្យឃើញថា សកម្មភាពអានអាចពាក់ព័ន្ធជាមួយសុខុមាលភាពរបស់មនុស្សពេញវ័យ តាមរយៈការសម្រាកពីភាពតានតឹង ការយល់ពីខ្លួនឯង និងការយល់ចិត្តអ្នកដទៃ។ ការសិក្សានេះបានរកឃើញអ្វីខ្លះ? អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិនិត្យបែប realist review ដើម្បីស្វែងយល់ថា តើការអានដើម្បីកម្សាន្តអាចជួយដល់សុខុមាលភាពរបស់មនុស្សពេញវ័យបានយ៉ាងដូចម្តេច និងក្នុងបរិបទណាខ្លះ។ ការពិនិត្យនេះបានបញ្ចូលឯកសារស្រាវជ្រាវសរុប 43 សំណុំ ហើយបានកំណត់យន្តការសំខាន់ៗចំនួន 7 ដែលអាចពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងការអាន និងសុខុមាលភាព។ ការអានអាចផ្តល់ពេលវេលាចេញពីភាពតានតឹងប្រចាំថ្ងៃ មនុស្សជាច្រើនប្រើការអានជាវិធីសម្រាក បន្ទាប់ពីធ្វើការឬបំពេញភារកិច្ចប្រចាំថ្ងៃ។ ការសិក្សាបានរកឃើញថា ការអានអាចផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកអានផ្តាច់ខ្លួនមួយរយៈពីបញ្ហា និងភាពតានតឹងក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ នៅពេលអ្នកអានផ្តោតលើសាច់រឿង និងពិភពលោកក្នុងសៀវភៅ វាអាចបង្កើតអារម្មណ៍ថាបានចាកចេញពីបរិយាកាសប្រចាំថ្ងៃមួយរយៈ។ សៀវភៅអាចជួយឱ្យមនុស្សយល់ពីខ្លួនឯង ការអានមិនត្រឹមតែជាការទទួលព័ត៌មានពីអ្នកនិពន្ធនោះទេ។ អ្នកអានអាចយកព្រឹត្តិការណ៍ ឬបទពិសោធន៍របស់តួអង្គមកគិតប្រៀបធៀបជាមួយជីវិតរបស់ខ្លួន។ ការពិនិត្យស្រាវជ្រាវបានរកឃើញថា ការអានអាចជំរុញឱ្យមនុស្សគិតពិចារណាអំពីរឿងរ៉ាវក្នុងជីវិត និងបង្កើតការយល់ដឹងកាន់តែច្រើនអំពីខ្លួនឯង។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានភ្ជាប់ដំណើរការនេះជាមួយអារម្មណ៍វិជ្ជមាន និងសុខុមាលភាព។…

ព្រះអាទិត្យគឺជាប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ជីវិតនៅលើផែនដី។ វាផ្តល់ពន្លឺ និងកម្តៅ ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិធ្វើរស្មីសំយោគ បង្កើតអាហារ និងគាំទ្រដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទាំងមូល។ ប៉ុន្តែតើអ្នកធ្លាប់គិតទេថា ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យបាត់ទៅ តើមានអ្វីនឹងកើតឡើងចំពោះផែនដី និងជីវិតទាំងអស់? សំណួរនេះមើលទៅដូចជារឿងប្រឌិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ប៉ុន្តែវាក៏ជាប្រធានបទដែលអាចជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីតួនាទីដ៏សំខាន់របស់ព្រះអាទិត្យចំពោះភពផែនដី។ ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យបាត់ភ្លាមៗ តើអ្វីនឹងកើតឡើង? ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យបាត់ទៅភ្លាមៗ យើងនឹងមិនឃើញការផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗនៅលើផែនដីទេ។ នេះដោយសារពន្លឺព្រះអាទិត្យត្រូវការពេលប្រហែល 8 នាទី និង 20 វិនាទី ដើម្បីធ្វើដំណើរពីព្រះអាទិត្យមកដល់ផែនដី។ បន្ទាប់ពីពេលនោះ ពន្លឺព្រះអាទិត្យនឹងបាត់ ហើយផែនដីនឹងធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពងងឹត។ ព្រះចន្ទក៏នឹងមិនអាចបញ្ចេញពន្លឺដោយខ្លួនឯងបានដែរ ព្រោះពន្លឺដែលយើងឃើញពីព្រះចន្ទ គឺជាពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលឆ្លុះបញ្ចាំងមកវិញ។ បញ្ហាធំជាងភាពងងឹត គឺ ការបាត់បង់ប្រភពកម្តៅសំខាន់របស់ផែនដី។ ផែនដីនឹងចាប់ផ្តើមត្រជាក់យ៉ាងដូចម្តេច? បន្ទាប់ពីព្រះអាទិត្យបាត់ ផែនដីនឹងនៅតែរក្សាកម្តៅបានមួយរយៈ ដោយសារផ្ទៃផែនដី មហាសមុទ្រ និងបរិយាកាសមានកម្តៅស្តុកទុក។ ប៉ុន្តែយូរៗទៅ សីតុណ្ហភាពនឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។…

ការព្យាករណ៍ការងារ 2025–2035 កំពុងផ្តល់សញ្ញាសំខាន់ៗអំពីទិសដៅនៃទីផ្សារការងារនៅក្នុងទសវត្សរ៍ខាងមុខ។ ការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ស្វ័យប្រវត្តិកម្ម និងតម្រូវការសេវាសុខាភិបាល កំពុងធ្វើឱ្យរបៀបដែលមនុស្សធ្វើការ និងជំនាញដែលនិយោជកត្រូវការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ តាមការព្យាករណ៍ថ្មីៗរបស់ U.S. Bureau of Labor Statistics (BLS) ការងារសរុបនៅសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានរំពឹងថានឹងកើនឡើងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2025 ដល់ 2035។ ទោះជាយ៉ាងណា កំណើនការងារនឹងមិនកើតឡើងស្មើគ្នាគ្រប់វិស័យទេ។ វិស័យមួយចំនួន ដូចជា សុខាភិបាល បច្ចេកវិទ្យា និងសេវាវិជ្ជាជីវៈ នឹងមានឱកាសកាន់តែច្រើន ខណៈការងារដែលពឹងផ្អែកលើការងារដដែលៗ និងភារកិច្ចរដ្ឋបាលអាចប្រឈមនឹងការថយចុះ។ ការងារសរុបនឹងកើនឡើងក្នុងរយៈពេល 2025–2035 ការព្យាករណ៍បង្ហាញថា ការងារសរុបនៅសហរដ្ឋអាមេរិកអាចកើនពីប្រមាណ 170.3 លានការងារនៅឆ្នាំ 2025 ទៅ…

នៅក្នុងពិភពការងារដែលមានការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងក្នុងឆ្នាំ 2026 មនុស្សជាច្រើនមានអារម្មណ៍ថា ពួកគេត្រូវតែរវល់ជានិច្ច ដើម្បីបង្ហាញថាខ្លួនមានផលិតភាព និងកំពុងរីកចម្រើនក្នុងអាជីព។ ព្រឹកឡើងពិនិត្យអ៊ីមែល ធ្វើការពេញមួយថ្ងៃ ប្រជុំជាបន្តបន្ទាប់ ហើយសូម្បីតែពេលនៅផ្ទះក៏នៅតែឆ្លើយសារការងារ។ ប៉ុន្តែ តើការរវល់ជានិច្ចពិតជាមានន័យថា យើងកំពុងធ្វើការបានល្អមែនទេ? គំនិតមួយដែលកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍គឺ “The Sweetness of Doing Nothing” ឬអាចបកស្រាយថា “ភាពរីករាយនៃការមិនធ្វើអ្វីសោះ”។ វាមិនមែនជាការលើកទឹកចិត្តឱ្យមនុស្សខ្ជិល ឬបោះបង់ការងារនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាការផ្តល់ពេលឱ្យខួរក្បាល និងរាងកាយបានសម្រាកពីការងារ ព័ត៌មាន និងការរំខានជាបន្តបន្ទាប់។ ការសម្រាកដែលមានគោលបំណងអាចជួយឱ្យយើងត្រឡប់មកធ្វើការវិញដោយមានថាមពល គំនិតច្នៃប្រឌិត និងការផ្តោតអារម្មណ៍កាន់តែប្រសើរ។ ១. ការមិនធ្វើអ្វីសោះ អាចជួយឱ្យខួរក្បាលសម្រាក ខួរក្បាលរបស់មនុស្សមិនអាចផ្តោតអារម្មណ៍ខ្លាំងជាបន្តបន្ទាប់ដោយគ្មានការសម្រាកបានទេ។ នៅពេលយើងធ្វើការយូរ ពិនិត្យទូរស័ព្ទជាបន្តបន្ទាប់ ឆ្លើយសារ និងប្តូរពីកិច្ចការមួយទៅកិច្ចការមួយទៀត ខួរក្បាលត្រូវប្រើថាមពលយ៉ាងច្រើន។…

នៅក្នុងគ្រួសារជាច្រើន ម្តាយមិនត្រឹមតែធ្វើការងារផ្ទះ និងមើលថែកូនប៉ុណ្ណោះទេ។ ពួកគេក៏ជាអ្នកដែលត្រូវ ចងចាំ រៀបចំផែនការ គិតទុកជាមុន និងតាមដានកិច្ចការជាច្រើនក្នុងគ្រួសារ។ បន្ទុកដែលមើលមិនឃើញនេះ ត្រូវបានគេស្គាល់ថា “Mental Load” ឬ “បន្ទុកផ្លូវចិត្ត”។ អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវបានលើកឡើងថា ការរៀបចំ និងគ្រប់គ្រងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់គ្រួសារ ជារឿយៗធ្លាក់លើម្តាយក្នុងកម្រិតខ្ពស់ជាងសមាជិកគ្រួសារផ្សេងទៀត។ បញ្ហានេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះមនុស្សម្នាក់អាចមើលទៅដូចជាកំពុង “សម្រាក” ប៉ុន្តែខួរក្បាលរបស់គាត់នៅតែបន្តគិតអំពីការងារដែលត្រូវធ្វើ។ តើអ្វីទៅជា Mental Load? Mental Load មានន័យថា បន្ទុកផ្លូវចិត្តដែលកើតឡើងពីការត្រូវគិត ចងចាំ រៀបចំ និងគ្រប់គ្រងកិច្ចការផ្សេងៗដែលចាំបាច់សម្រាប់ជីវិតគ្រួសារ។ ឧទាហរណ៍ ការទិញម្ហូបសម្រាប់គ្រួសារ មិនមែនមានតែការទៅផ្សារ និងយកម្ហូបមកផ្ទះទេ។ មុននោះ មានអ្នកណាម្នាក់ត្រូវគិតថា តើនៅផ្ទះខ្វះអ្វី? តើគ្រួសារត្រូវការអ្វីសម្រាប់ថ្ងៃនេះ…

នៅពេលយើងដើរចូលទៅក្នុងព្រៃ យើងប្រហែលជាគិតថា ដើមឈើរាប់ពាន់ដើមនៅជុំវិញយើងគ្រាន់តែឈរនៅកន្លែងរបស់វា ហើយរស់នៅដោយឡែកពីគ្នា។ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនបានបង្ហាញថា ពិភពលោករបស់រុក្ខជាតិមានភាពស្មុគស្មាញជាងអ្វីដែលមនុស្សធ្លាប់គិត។ ដើមឈើមិនអាចនិយាយជាពាក្យដូចមនុស្ស ឬសត្វបានទេ ប៉ុន្តែវាអាច ផ្លាស់ប្តូរសញ្ញាគីមី បញ្ចេញសារធាតុទៅក្នុងខ្យល់ និងទាក់ទងជាមួយរុក្ខជាតិជុំវិញតាមរយៈប្រព័ន្ធឫស និងផ្សិតក្នុងដី។ នេះមានន័យថា ព្រៃឈើមិនមែនជាក្រុមដើមឈើដែលរស់នៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចមានបណ្តាញទំនាក់ទំនងដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិទទួលព័ត៌មានអំពីបរិស្ថាន និងការគំរាមកំហែងផ្សេងៗ។ តើដើមឈើ “និយាយ” គ្នាមែនទេ? ពាក្យថា “ដើមឈើនិយាយគ្នា” គឺជាការពិពណ៌នាដែលងាយយល់សម្រាប់មនុស្សទូទៅ ប៉ុន្តែវាមិនមានន័យថាដើមឈើមានភាសា ឬសន្ទនាដូចមនុស្សឡើយ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើពាក្យដូចជា plant communication ឬ chemical signaling ដើម្បីពិពណ៌នាអំពីវិធីដែលរុក្ខជាតិបញ្ជូន និងទទួលសញ្ញាពីបរិស្ថាន និងពីរុក្ខជាតិដទៃទៀត។ នៅពេលដើមឈើមួយត្រូវបានសត្វល្អិតវាយប្រហារ ឬស្លឹករបស់វាត្រូវបានខាំ វាអាចបង្កើតប្រតិកម្មការពារនៅក្នុងខ្លួនរបស់វា។ ក្នុងករណីមួយចំនួន…

ផ្កាថ្មទូទាំងពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ខណៈសីតុណ្ហភាពមហាសមុទ្រកើនឡើង និងព្រឹត្តិការណ៍ផ្កាថ្មស្លេកស្លាំងកើតឡើងញឹកញាប់ជាងមុន។ របាយការណ៍សកលថ្មីមួយបានព្រមានថា ផ្កាថ្មកំពុងបាត់បង់ពេលវេលាដែលត្រូវការសម្រាប់ការស្តារខ្លួន មុនពេលរងការរំខានធ្ងន់ធ្ងរថ្មីមួយទៀត។ របាយការណ៍ Status of Coral Reefs of the World: 2025 ដែលចេញផ្សាយដោយ Global Coral Reef Monitoring Network ឬ GCRMN នៅថ្ងៃទី 31 ខែសីហា ឆ្នាំ 2026 បានផ្តល់ការវាយតម្លៃទូលំទូលាយបំផុតមួយអំពីសុខភាពផ្កាថ្មនៅទូទាំងពិភពលោក។ របាយការណ៍នេះប្រើទិន្នន័យជាង 40 ឆ្នាំ ពីការសង្កេតជាង 21.1 លាន និងការស្ទង់មតិជាង 87,000 ដោយគ្របដណ្តប់ទីតាំងផ្កាថ្មចំនួន 36,886 កន្លែង…