តើមានជីវិតនៅលើភពផ្សេងទៀតឬទេ?

ចាប់តាំងពីមនុស្សចាប់ផ្តើមសង្កេតមើលមេឃ និងផ្កាយ សំណួរមួយដែលតែងតែធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងមនុស្សទូទៅចាប់អារម្មណ៍គឺ៖ តើយើងនៅម្នាក់ឯងក្នុងចក្រវាលឬទេ? នៅក្នុងចក្រវាលដ៏ធំធេងដែលមានផ្កាយ និងភពរាប់ពាន់លាន វាហាក់ដូចជាមានលទ្ធភាពថា ជីវិតអាចកើតមាននៅកន្លែងផ្សេងទៀតក្រៅពីផែនដី។ ទោះជាយ៉ាងណា រហូតមកដល់ពេលនេះ វិទ្យាសាស្ត្រមិនទាន់រកឃើញភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា មានជីវិតក្រៅផែនដីឡើយ។

🌌 ចក្រវាលមានទំហំធំប៉ុណ្ណា?

ផែនដីគឺជាភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលមានភពចំនួន 8។ ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យរបស់យើងស្ថិតនៅក្នុងកាឡាក់ស៊ីមួយឈ្មោះ Milky Way។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា Milky Way មានផ្កាយរាប់រយពាន់លាន ហើយផ្កាយជាច្រើនអាចមានភពវិលជុំវិញ។

លើសពី Milky Way ទៀត ក៏មានកាឡាក់ស៊ីជាច្រើនរាប់មិនអស់នៅក្នុងចក្រវាលដែលយើងអាចសង្កេតឃើញ។ ដូច្នេះ ចំនួនភពដែលអាចមាននៅក្នុងចក្រវាលគឺមានច្រើនយ៉ាងខ្លាំង។ ចំនួនដ៏ធំនេះធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចាប់អារម្មណ៍ថា ប្រហែលជាមិនមែនមានតែផែនដីមួយប៉ុណ្ណោះដែលអាចមានជីវិត។

🪐 តើភពណាអាចមានជីវិត?

ដើម្បីស្វែងរកជីវិត អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនមែនស្វែងរកតែភពដែលមានរូបរាងដូចផែនដីឡើយ។ ពួកគេចាប់អារម្មណ៍លើលក្ខខណ្ឌដែលអាចអនុញ្ញាតឱ្យជីវិតកើត និងរស់នៅបាន។

កត្តាសំខាន់មួយគឺ ទឹកក្នុងសភាពរាវ។ នៅលើផែនដី ទឹកមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងចំពោះជីវិត។ ដូច្នេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រតែងស្វែងរកភព ឬព្រះចន្ទដែលអាចមានទឹក។

សីតុណ្ហភាពក៏ជាកត្តាសំខាន់ផងដែរ។ ប្រសិនបើភពមួយក្តៅខ្លាំងពេក ទឹកអាចហួតបាត់។ ប្រសិនបើត្រជាក់ខ្លាំងពេក ទឹកអាចកក។ ដូច្នេះ ភពដែលស្ថិតនៅចម្ងាយសមស្របពីផ្កាយរបស់វា អាចមានលក្ខខណ្ឌសមរម្យជាង។

តំបន់នេះត្រូវបានគេហៅថា “តំបន់អាចរស់នៅបាន” (Habitable Zone)។

🔭 ការរកឃើញភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញ Exoplanets ឬភពដែលវិលជុំវិញផ្កាយផ្សេងក្រៅពីព្រះអាទិត្យរបស់យើង។ ការរកឃើញទាំងនេះបានបង្ហាញថា ភពមិនមែនជារបស់កម្រនោះទេ។

ភពខ្លះមានទំហំប្រហាក់ប្រហែលផែនដី ហើយខ្លះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលអាចមានលក្ខខណ្ឌសមរម្យសម្រាប់ទឹករាវ។ ប៉ុន្តែការស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាចរស់នៅបាន មិនមានន័យថា ភពនោះមានជីវិតទេ។ វាគ្រាន់តែមានលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដែលអាចសមស្របប៉ុណ្ណោះ។

🔴 តើ Mars មានជីវិតឬទេ?

ភព Mars គឺជាគោលដៅសំខាន់មួយក្នុងការស្វែងរកជីវិត។ Mars មានសញ្ញាថា កាលពីអតីតកាលវាអាចមានទឹកហូរនៅលើផ្ទៃ និងមានបរិយាកាសខុសពីសព្វថ្ងៃ។

យានអវកាសជាច្រើនបានទៅសិក្សា Mars ហើយបានរកឃើញភស្តុតាងអំពីសារធាតុ និងបរិស្ថានដែលធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងជាមួយទឹក។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចាប់អារម្មណ៍ជាពិសេសទៅលើសំណួរថា តើ Mars ធ្លាប់មានជីវិតតូចៗ ដូចជាមីក្រូសរីរាង្គឬទេ?

រហូតមកដល់ពេលនេះ មិនទាន់មានភស្តុតាងជាក់លាក់ដែលបញ្ជាក់ថា Mars ធ្លាប់មានជីវិតឡើយ។

🌊 ព្រះចន្ទដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍

មិនមែនមានតែភពប៉ុណ្ណោះទេដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចាប់អារម្មណ៍។ ព្រះចន្ទមួយចំនួននៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យក៏អាចមានបរិយាកាសគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ផងដែរ។

ឧទាហរណ៍ Europa ដែលជាព្រះចន្ទរបស់ Jupiter ត្រូវបានគេជឿថាអាចមានមហាសមុទ្រទឹករាវនៅក្រោមស្រទាប់ទឹកកក។ ប្រសិនបើមានទឹក និងប្រភពថាមពលសមស្រប វាអាចក្លាយជាកន្លែងសំខាន់សម្រាប់សិក្សាអំពីលទ្ធភាពនៃជីវិត។

Enceladus ដែលជាព្រះចន្ទរបស់ Saturn ក៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ដែរ ព្រោះវាបញ្ចេញភាគល្អិត និងចំហាយពីតំបន់ខាងក្រោមផ្ទៃរបស់វា។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងសិក្សាថា តើបរិស្ថានបែបនេះអាចគាំទ្រជីវិតបានឬទេ។

👽 តើយើងអាចរកឃើញជីវិតក្រៅផែនដីដោយរបៀបណា?

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចប្រើវិធីជាច្រើន។ ពួកគេសិក្សារូបភាពពីយានអវកាស វិភាគដី និងថ្មនៅលើភពផ្សេង ហើយស្វែងរកសារធាតុគីមីដែលអាចទាក់ទងនឹងជីវិត។

សម្រាប់ Exoplanets អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចសិក្សាពន្លឺដែលឆ្លងកាត់បរិយាកាសរបស់ភព ដើម្បីស្វែងរកសារធាតុដូចជា ចំហាយទឹក ឬឧស្ម័នមួយចំនួន។ ប្រសិនបើរកឃើញសញ្ញាគីមីមិនធម្មតា វាអាចជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាបន្ថែម ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថាជាភស្តុតាងនៃជីវិតភ្លាមៗនោះទេ។

ក្រៅពីជីវិតតូចៗ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក៏ស្វែងរកសញ្ញាពីអរិយធម៌ឆ្លាតវៃតាមរយៈរលកវិទ្យុ និងសញ្ញាផ្សេងៗពីអវកាស។ កម្មវិធីស្រាវជ្រាវប្រភេទនេះត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយថា SETI។

🤔 ហេតុអ្វីមិនទាន់រកឃើញ?

បញ្ហាធំបំផុតគឺ ចម្ងាយ។ ភព និងផ្កាយជាច្រើននៅឆ្ងាយពីយើងរាប់ឆ្នាំពន្លឺ។ សូម្បីតែសញ្ញាដែលធ្វើដំណើរលឿនដូចពន្លឺ ក៏ត្រូវការពេលយូរដើម្បីធ្វើដំណើរពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ។

លើសពីនេះ ជីវិតអាចមានទម្រង់ខុសពីអ្វីដែលមនុស្សយើងស្គាល់។ យើងស្គាល់ជីវិតដែលពឹងផ្អែកលើទឹក និងសារធាតុគីមីជាក់លាក់ ប៉ុន្តែយើងមិនអាចប្រាកដថា ជីវិតនៅកន្លែងផ្សេងត្រូវមានលក្ខណៈដូចគ្នាទេ។

🌍 សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

សំណួរថា “តើមានជីវិតនៅលើភពផ្សេងទៀតឬទេ?” នៅតែមិនទាន់មានចម្លើយច្បាស់លាស់។ វិទ្យាសាស្ត្រមិនទាន់រកឃើញភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ថាមានជីវិតក្រៅផែនដីឡើយ ប៉ុន្តែការរកឃើញភពក្រៅប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ និងពិភពទឹកដែលអាចលាក់ខ្លួនក្រោមទឹកកក បានធ្វើឱ្យការស្វែងរកកាន់តែគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍។

ប្រសិនបើថ្ងៃណាមួយមនុស្សរកឃើញសូម្បីតែមីក្រូសរីរាង្គតូចមួយនៅក្រៅផែនដី នោះនឹងក្លាយជាការរកឃើញដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រ ព្រោះវានឹងបង្ហាញថា ជីវិតមិនមែនជាបាតុភូតដែលមានតែនៅលើផែនដីរបស់យើងទេ។