ពិភពលោកដែលយើងរស់នៅមានរឿងរ៉ាវជាច្រើនដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែបានដឹង ឬបានសង្កេតឃើញនោះទេ។ ចាប់ពីរាងកាយមនុស្ស រហូតដល់មហាសមុទ្រ អវកាស និងសត្វនៅជុំវិញយើង មានការពិតជាច្រើនដែលអាចធ្វើឱ្យយើងភ្ញាក់ផ្អើល។ ខាងក្រោមនេះគឺជារឿងចំនួន 10 ដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងអាចជួយបង្កើនចំណេះដឹងទូទៅរបស់យើង។
1. ទឹកក្តៅអាចកកលឿនជាងទឹកត្រជាក់ក្នុងលក្ខខណ្ឌខ្លះ
បាតុភូតនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថា Mpemba effect។ ក្នុងលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់ ទឹកដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់អាចកកបានលឿនជាងទឹកដែលត្រជាក់ជាង។ មូលហេតុមិនមែនសាមញ្ញត្រឹមតែ “ទឹកក្តៅកកលឿន” ទេ ព្រោះវាអាស្រ័យលើកត្តាជាច្រើន ដូចជា ការហួត ការបង្វិលចរន្តទឹក និងស្ថានភាពនៃធុង។ ដូច្នេះ វាមិនមែនជាច្បាប់ដែលកើតឡើងគ្រប់ពេលនោះទេ។
2. ខួរក្បាលមនុស្សប្រើថាមពលច្រើន ទោះបីយើងកំពុងសម្រាក
ខួរក្បាលមានទំហំប្រហែល 2% នៃទម្ងន់រាងកាយមនុស្សពេញវ័យ ប៉ុន្តែវាត្រូវការថាមពល និងអុកស៊ីសែនក្នុងបរិមាណខ្ពស់។ ទោះបីយើងកំពុងអង្គុយស្ងៀម ឬដេកក៏ដោយ ខួរក្បាលនៅតែធ្វើការជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីគ្រប់គ្រងការដកដង្ហើម ការចងចាំ អារម្មណ៍ ចលនា និងដំណើរការផ្សេងៗជាច្រើន។ នេះជាមូលហេតុមួយដែលការគេងគ្រប់គ្រាន់មានសារៈសំខាន់ចំពោះមុខងារខួរក្បាល។
3. ផែនដីមិនមែនជាបាល់មូលឥតខ្ចោះទេ
នៅពេលមើលពីអវកាស ផែនដីមើលទៅដូចជាបាល់មូល ប៉ុន្តែតាមវិទ្យាសាស្ត្រ វាមិនមូលឥតខ្ចោះទេ។ ផែនដីមានរាងប៉ោងបន្តិចនៅតំបន់ខ្សែអេក្វាទ័រ និងរាបបន្តិចនៅតំបន់ប៉ូល។ មូលហេតុសំខាន់មួយគឺការបង្វិលរបស់ផែនដីជុំវិញអ័ក្សរបស់ខ្លួន។ ដូច្នេះ រាងផែនដីមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹង “បាល់ដែលប៉ោងនៅកណ្ដាល” ជាងបាល់មូលពិតប្រាកដ។
4. មហាសមុទ្រមានជម្រៅជាងដែលមនុស្សជាច្រើនគិត
តំបន់ជ្រៅបំផុតដែលគេស្គាល់នៅក្នុងមហាសមុទ្រគឺ Challenger Deep នៅក្នុង Mariana Trench។ វាមានជម្រៅប្រហែល 11 គីឡូម៉ែត្រក្រោមផ្ទៃសមុទ្រ។ សម្ពាធទឹកនៅទីនោះខ្លាំងខ្លាំងណាស់ ហើយមានពន្លឺព្រះអាទិត្យស្ទើរតែមិនអាចចូលដល់។ ទោះជាយ៉ាងណា ក៏នៅតែមានសារពាង្គកាយមួយចំនួនដែលអាចរស់នៅក្នុងបរិយាកាសដ៏លំបាកបែបនេះបាន។
5. មិនមែនផ្នែកទាំងអស់នៃអាហារមានរសជាតិដូចគ្នានោះទេ
អណ្តាតរបស់មនុស្សអាចទទួលស្គាល់រសជាតិជាច្រើន ដូចជា ផ្អែម ជូរ ប្រៃ ល្វីង និង umami។ ប៉ុន្តែការយល់ថា “រសជាតិ” គឺជាអ្វីដែលអណ្តាតធ្វើតែមួយមុខ គឺមិនត្រឹមត្រូវទាំងស្រុងទេ។ ក្លិនក៏មានតួនាទីធំណាស់។ នៅពេលយើងញ៉ាំអាហារ ខួរក្បាលរួមបញ្ចូលព័ត៌មានពីអណ្តាត ក្លិន និងអារម្មណ៍នៅក្នុងមាត់ ដើម្បីបង្កើតបទពិសោធន៍នៃរសជាតិ។
6. ពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលយើងឃើញ មិនមែនជាពន្លឺដែលចេញពីព្រះអាទិត្យភ្លាមៗទេ
ពន្លឺត្រូវការពេលធ្វើដំណើរពីព្រះអាទិត្យមកផែនដី។ ចម្ងាយមធ្យមរវាងព្រះអាទិត្យ និងផែនដីប្រហែល 150 លានគីឡូម៉ែត្រ ហើយពន្លឺត្រូវការពេលប្រហែល 8 នាទី និង 20 វិនាទីដើម្បីធ្វើដំណើរមកដល់ផែនដី។ នោះមានន័យថា នៅពេលយើងមើលព្រះអាទិត្យ យើងកំពុងឃើញព្រះអាទិត្យនៅក្នុងស្ថានភាពប្រហែល 8 នាទីមុន។
7. រុក្ខជាតិអាច “ទាក់ទង” ជាមួយគ្នាតាមរយៈបរិស្ថានជុំវិញឫស
រុក្ខជាតិមិនមានខួរក្បាល ឬប្រព័ន្ធប្រសាទដូចមនុស្សទេ ប៉ុន្តែវាអាចបញ្ជូនសញ្ញាគីមី និងមានទំនាក់ទំនងជាមួយផ្សិតនៅក្នុងដី។ បណ្តាញផ្សិតមួយចំនួនអាចភ្ជាប់ឫសរុក្ខជាតិជាច្រើន ហើយអាចជួយផ្លាស់ប្តូរសារធាតុ និងសញ្ញាមួយចំនួនរវាងរុក្ខជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងណា ការពិពណ៌នាថា “ដើមឈើនិយាយគ្នា” គឺជាការប្រៀបធៀប មិនមែនមានន័យថារុក្ខជាតិនិយាយដូចមនុស្សឡើយ។
8. មានភ្នំខ្ពស់ជាង Mount Everest ប្រសិនបើវាស់ពីមូលដ្ឋានដល់កំពូល
Mount Everest គឺជាភ្នំដែលមានកំពូលខ្ពស់បំផុតពីកម្រិតទឹកសមុទ្រ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើយើងវាស់ពីមូលដ្ឋាននៅក្រោមសមុទ្ររហូតដល់កំពូល ភ្នំ Mauna Kea នៅ Hawaii មានកម្ពស់សរុបប្រហែល 10,200 ម៉ែត្រ។ ផ្នែកធំមួយរបស់ Mauna Kea ស្ថិតនៅក្រោមសមុទ្រ។ ដូច្នេះ ការវាស់កម្ពស់ភ្នំអាស្រ័យលើចំណុចដែលយើងយកមកធ្វើជាមូលដ្ឋាន។
9. ផ្កាយដែលយើងមើលឃើញនៅលើមេឃ គឺជាអតីតកាល
ផ្កាយនៅលើមេឃមានចម្ងាយឆ្ងាយពីផែនដី។ ពន្លឺរបស់វាត្រូវការពេលជាច្រើនឆ្នាំដើម្បីធ្វើដំណើរមកដល់ភ្នែករបស់យើង។ ដូច្នេះ ពេលយើងមើលផ្កាយមួយ យើងកំពុងឃើញពន្លឺដែលបានចេញពីវាកាលពីអតីតកាល។ ផ្កាយមួយចំនួននៅឆ្ងាយរាប់រយ ឬរាប់ពាន់ឆ្នាំពន្លឺ ដូច្នេះអ្វីដែលយើងឃើញនៅថ្ងៃនេះ គឺជារូបភាពរបស់វាពីអតីតកាល។
10. សត្វខ្លះអាចរស់នៅក្នុងបរិយាកាសដ៏អស្ចារ្យ
មានសារពាង្គកាយតូចៗមួយចំនួនដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រហៅថា tardigrades ឬ “water bears”។ ពួកវាមានទំហំតូចខ្លាំង ហើយអាចចូលទៅក្នុងស្ថានភាពអសកម្មមួយដែលជួយឱ្យពួកវាអាចទ្រាំទ្រនឹងបរិយាកាសធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួនបាន។ ការសិក្សាអំពីសារពាង្គកាយទាំងនេះជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយល់កាន់តែច្បាស់អំពីរបៀបដែលជីវិតអាចរស់រានមានជីវិតក្រោមលក្ខខណ្ឌដ៏លំបាក។
សរុប
ចំណេះដឹងទូទៅមិនមែនមានតែព័ត៌មានសម្រាប់ការសិក្សាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជួយឱ្យយើងយល់ពីពិភពលោកជុំវិញខ្លួនកាន់តែច្បាស់។ ចាប់ពីខួរក្បាលមនុស្ស រហូតដល់មហាសមុទ្រ ផែនដី និងអវកាស នៅតែមានរឿងរ៉ាវជាច្រើនដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងសិក្សា។ ការរៀនរឿងតូចៗជារៀងរាល់ថ្ងៃ អាចបង្កើតជាចំណេះដឹងដ៏ធំមួយនៅថ្ងៃអនាគត។