ព្រមានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមិនធ្លាប់មានពីប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ ទៅលើប្រទេសអូម៉ង់។



ហេតុអ្វីបានជាការគេងមិនមែនជាការខាតពេលវេលា? នៅក្នុងពិភពសម័យទំនើបដែលពោរពេញដោយការប្រកួតប្រជែង មនុស្សជាច្រើនតែងតែលះបង់ពេលវេលាគេង ដើម្បីយកទៅសិក្សា ធ្វើការងារ ឬកម្សាន្ត ដោយគិតថាការគេងគឺជាការខាតបង់ពេលវេលា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិទ្យាសាស្ត្រប្រព័ន្ធប្រសាទ (Neuroscience) បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ការគិតបែបនេះគឺជាកំហុសឆ្គងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយ។ ការគេងមិនមែនជាស្ថានភាពដែលខួរក្បាលឈប់ដំណើរការ ឬសម្រាកស្ងៀមនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាពេលវេលាដ៏មមាញឹកបំផុតសម្រាប់ខួរក្បាលក្នុងការបំពេញមុខងារដ៏សំខាន់មួយ នោះគឺ «ការកែច្នៃ និងកត់ត្រាទុកនូវការចងចាំ» (Memory Consolidation)។ បើគ្មានការគេងគ្រប់គ្រាន់ទេ រាល់ការខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រ ឬទទួលព័ត៌មានថ្មីៗពេញមួយថ្ងៃ នឹងត្រូវរលាយបាត់បង់ទៅវិញយ៉ាងងាយស្រួល។ ១. យន្តការខួរក្បាល ៖ តើការគេងជួយបង្កើតការចងចាំដោយរបៀបណា? ដើម្បីយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងការគេង និងការចងចាំ យើងត្រូវស្វែងយល់ពីផ្នែកសំខាន់ពីរនៃខួរក្បាល គឺ ហ៊ីបប៉ូខាំពូស (Hippocampus) និង ណេអូខតតិច (Neocortex)៖ ២. ដំណាក់កាលនៃការគេង និងប្រភេទនៃការចងចាំផ្សេងៗគ្នា…

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប) របត់ជីវិតថ្មីមួយដែលសិស្សានុសិស្សគ្រប់រូបត្រូវប្រឈមមុខ គឺការជ្រើសរើសគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាដើម្បីបន្តការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានការកើនឡើងនៃសាកលវិទ្យាល័យឯកជនទំនើបៗជាច្រើនក៏ដោយ ក៏ «សាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ» ឬគ្រឹះស្ថានសាធារណៈ នៅតែជាជម្រើសដំបូង និងទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុតពីសំណាក់សិស្សានុសិស្ស និងអាណាព្យាបាល។ មូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យសាលារដ្ឋរក្សាបាននូវប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់ គឺដោយសារគុណភាពអប់រំរឹងមាំ សញ្ញាបត្រទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ តម្លៃសិក្សាសមរម្យ និងមានឱកាសអាហារូបករណ៍ច្រើន។ ខាងក្រោមនេះជាការណែនាំលម្អិតអំពីកំពូលសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋល្បីៗជាងគេនៅកម្ពុជា ដែលបណ្តុះបណ្តាលជំនាញឯកទេសច្បាស់លាស់៖ ១. សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ (RUPP) RUPP គឺជាសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋដ៏ចំណាស់ជាងគេ ធំជាងគេ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សាលានេះក៏ជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៃបណ្តាញសាកលវិទ្យាល័យអាស៊ាន (AUN) ផងដែរ។ ២. វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា (ITC – តិចណូ) បើនិយាយពីការបណ្តុះបណ្តាល ផ្នែកវិស្វកម្ម បច្ចេកវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ គឺគ្មានគ្រឹះស្ថានណាអាចကျော်វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា ឬដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា…

នៅពេលរឿងព្រេងបែបវិទ្យាសាស្ត្រក្លាយជាការពិត ពិភពលោកកំពុងតែបើកភ្នែកធំៗ និងហួសចិត្តជាខ្លាំង ចំពោះរបកគំហើញបច្ចេកវិទ្យាចុងក្រោយបង្អស់ ដែលបានបំបែកព្រំដែនរវាង «ម៉ាស៊ីនអេឡិចត្រូនិច» និង «ជីវវិទ្យារបស់មនុស្ស»។ កន្លងមក នៅពេលយើងនិយាយអំពីបញ្ហាសិប្បនិម្មិត (AI) ឬស៊ុបភើកុំព្យូទ័រ (Supercomputer) យើងតែងតែនឹកឃើញដល់បន្ទះឈីបស៊ីលីកូន (Silicon Chips) គ្រឿងដែក វង់សៀគ្វីស្មុគស្មាញ និងការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនីរាប់ម៉ឺនវ៉ាត់។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងពេលថ្មីៗនេះ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រឈានមុខគេ បានបង្កើតរលកញ័ររង្គោះរង្គើទូទាំងសកលលោក ដោយការប្រកាសចេញនូវ «បាយអូកុំព្យូទ័រ» (Biocomputer) ឬ Computer ជំនាន់ថ្មីដែលមិនប្រើប្រាស់គ្រឿងដែកស៊ីលីកូនទាល់តែសោះ ប៉ុន្តែវាដំណើរការ និងគណនាទិន្នន័យដោយពឹងផ្អែកលើ «កោសិកាខួរក្បាលមនុស្សរស់ពិតៗ» (Human Brain Cells) ដែលត្រូវបានបណ្តុះនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ នេះមិនមែនជារឿងរ៉ាវនៅក្នុងកុនហូលីវូដទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាបដិវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាថ្មីស្រឡាងមួយដែលគេហៅថា «អរហ្គាណូយដ៍អ៊ិនធែលលីជេន» (Organoid…