Category សុខភាព

ការគេងបើកភ្លើងពេលយប់ គឺជាទម្លាប់របស់មនុស្សមួយចំនួន ជាពិសេសអ្នកដែលមិនសូវស្រួលចិត្តនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹត ឬត្រូវការពន្លឺសម្រាប់ធ្វើដំណើរទៅបន្ទប់ទឹកនៅពេលយប់។ ប៉ុន្តែ តើពន្លឺដែលយើងទទួលនៅពេលកំពុងគេង អាចប៉ះពាល់ដល់ បេះដូង និងសុខភាពទូទៅ ដែរឬទេ? ការស្រាវជ្រាវក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ បានរកឃើញថា ការទទួលពន្លឺនៅពេលយប់មានទំនាក់ទំនងជាមួយបញ្ហាសុខភាពមួយចំនួន រួមទាំងបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព័ន្ធសរសៃឈាមបេះដូង។ ទោះជាយ៉ាងណា គួរបញ្ជាក់ថា ការសិក្សាភាគច្រើនបង្ហាញពី ទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាទាំងពីរ មិនមែនមានន័យថា ការបើកភ្លើងពេលគេងជាមូលហេតុផ្ទាល់ដែលបង្កជំងឺបេះដូងនោះទេ។ តើការគេងបើកភ្លើងពេលយប់ប៉ះពាល់ដល់បេះដូងយ៉ាងដូចម្តេច? រាងកាយរបស់យើងមាន នាឡិកាជីវសាស្ត្រ (Circadian Rhythm) ដែលជួយគ្រប់គ្រងវដ្តគេង និងភ្ញាក់ ការបញ្ចេញអ័រម៉ូន សីតុណ្ហភាពរាងកាយ និងមុខងារផ្សេងៗទៀត។ នៅពេលយប់ រាងកាយត្រូវការភាពងងឹត ដើម្បីជួយឱ្យខួរក្បាលបង្កើនការបញ្ចេញ Melatonin ដែលជាអ័រម៉ូនពាក់ព័ន្ធនឹងការគេង។ ប្រសិនបើយើងទទួលពន្លឺខ្លាំងនៅពេលយប់ ជាពិសេសពន្លឺដែលបាញ់ចំភ្នែក អាចរំខានដល់ប្រព័ន្ធនេះ។ ការរំខាននៃចង្វាក់ជីវសាស្ត្រ និងការគេងអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រែប្រួលសម្ពាធឈាម…

មនុស្សវ័យ 20 ឬ 30 ឆ្នាំភាគច្រើនមិនសូវគិតថា ជំងឺបេះដូង ជាបញ្ហាដែលត្រូវព្រួយបារម្ភភ្លាមៗនោះទេ។ នៅវ័យនេះ ការគាំងបេះដូងកើតមានមិនសូវញឹកញាប់ ហើយមនុស្សម្នាក់ដែលមានកូឡេស្តេរ៉ុលខ្ពស់អាចត្រូវបានគេចាត់ថាមានហានិភ័យរយៈពេលខ្លីទាប។ ប៉ុន្តែការសិក្សាថ្មីមួយលើមនុស្សជាង 16,000 នាក់នៅដាណឺម៉ាក និងអេស្ប៉ាញ កំពុងធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញពិចារណាឡើងវិញថា តើការការពារជំងឺបេះដូងគួរចាប់ផ្តើមនៅពេលណា។ ការសិក្សាបានរកឃើញសញ្ញានៃ atherosclerosis ឬការកកស្ទះដោយ plaque នៅក្នុងសរសៃឈាម សូម្បីតែក្នុងមនុស្សវ័យ 20 ឆ្នាំ។ ការសិក្សាលើមនុស្ស 16,808 នាក់ រកឃើញអ្វី? ការសិក្សា REACT ដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅ New England Journal of Medicine នៅថ្ងៃទី 29 ខែសីហា ឆ្នាំ…

មនុស្សភាគច្រើនដឹងថា ការជក់បារីបង្កមហារីកសួត ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែដឹងថា បារីក៏ជាកត្តាហានិភ័យសំខាន់មួយសម្រាប់ជំងឺបេះដូង និងសរសៃឈាមផងដែរ។ ការជក់បារីអាចប៉ះពាល់ដល់សរសៃឈាម បេះដូង និងប្រព័ន្ធឈាមរត់ ហើយអាចបង្កើនហានិភ័យនៃការគាំងបេះដូង និងដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល។ ការសិក្សាថ្មីមួយដែលត្រូវបានចេញផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី BMJ Open បានបង្ហាញពីគម្លាតគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយក្នុងការយល់ដឹងរបស់អ្នកជក់បារីអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃថ្នាំជក់។ ការសិក្សានេះបានប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកជក់បារីនៅក្នុងប្រទេសចំនួន 46 ហើយរកឃើញថា ខណៈដែលមនុស្សជាង 9 ក្នុងចំណោម 10 នាក់ដឹងថា ការជក់បារីអាចបង្កមហារីកសួត ការយល់ដឹងអំពីផលប៉ះពាល់ទៅលើបេះដូង និងសរសៃឈាមនៅតែមានកម្រិតទាបជាង។ ការជក់បារី និងជំងឺបេះដូង បេះដូងត្រូវការឈាម និងអុកស៊ីសែនដើម្បីធ្វើការបានធម្មតា។ សរសៃឈាមដែលនាំឈាមទៅកាន់បេះដូងមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែននេះ។ ប៉ុន្តែសារធាតុគីមីនៅក្នុងផ្សែងបារីអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃឈាម និងបង្កើនបញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺបេះដូង។ ការជក់បារីអាចធ្វើឱ្យសរសៃឈាមរួមតូច និងប៉ះពាល់ដល់ស្រទាប់ខាងក្នុងនៃសរសៃឈាម។ វាក៏អាចជួយជំរុញដំណើរការដែលនាំឱ្យមានការកកស្ទះ ឬកំណកក្នុងសរសៃឈាម។ នៅពេលលំហូរឈាមទៅកាន់បេះដូងត្រូវបានរារាំង វាអាចនាំទៅរក ការគាំងបេះដូង ដែលជាស្ថានភាពបន្ទាន់…

ជប៉ុនបានកត់ត្រាចំនួនមនុស្សអាយុ 100 ឆ្នាំឡើងទៅជាង 100,000 នាក់ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលជាសញ្ញាដ៏ច្បាស់មួយនៃការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធប្រជាជន និងការកើនឡើងនៃសង្គមចាស់ជរា។ ទិន្នន័យថ្មីរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ការងារ និងសុខុមាលភាពជប៉ុន បង្ហាញថា ចំនួនមនុស្សអាយុ 100 ឆ្នាំឡើងទៅបានកើនដល់ 107,677 នាក់ គិតត្រឹមខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2026។ ជប៉ុនមានមនុស្សអាយុ 100 ឆ្នាំឡើងទៅជាង 107,000 នាក់ ក្រសួងសុខាភិបាល ការងារ និងសុខុមាលភាពជប៉ុនបានប្រកាសនៅថ្ងៃទី 15 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2026 ថា ប្រទេសនេះមានមនុស្សអាយុ 100 ឆ្នាំឡើងទៅចំនួន 107,677 នាក់ ដែលជាចំនួនខ្ពស់បំផុតចាប់តាំងពីមានការចាប់ផ្តើមកត់ត្រាទិន្នន័យ។ ចំនួននេះកើនឡើង 7,914…

ការធ្វើតេស្តឈាមក្នុងពេលទៅពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ អាចមិនត្រឹមតែជួយឱ្យគ្រូពេទ្យពិនិត្យមើលស្ថានភាពសុខភាពទូទៅប៉ុណ្ណោះទេ។ ការស្រាវជ្រាវថ្មីមួយបានបង្ហាញថា សញ្ញាមួយចំនួនដែលមាននៅក្នុងលទ្ធផលតេស្តឈាម អាចផ្តល់តម្រុយអំពី ហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ (colorectal cancer) ជាពិសេសចំពោះមនុស្សដែលអាចកើតជំងឺនេះនៅវ័យក្មេង។ ការរកឃើញនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ករណីមហារីកពោះវៀនធំក្នុងមនុស្សវ័យក្មេងបានក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពដែលអ្នកជំនាញកំពុងយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង។ តើមហារីកពោះវៀនធំជាអ្វី? មហារីកពោះវៀនធំ គឺជាជំងឺមហារីកដែលចាប់ផ្តើមកើតឡើងនៅក្នុងពោះវៀនធំ ឬផ្នែកចុងក្រោយនៃប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ។ ជំងឺនេះអាចចាប់ផ្តើមពីកោសិកាដែលលូតលាស់ខុសប្រក្រតី ហើយក្នុងករណីខ្លះអាចវិវត្តទៅជាដុំសាច់មហារីក។ មហារីកពោះវៀនធំត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជំងឺដែលជួបច្រើននៅមនុស្សវ័យចំណាស់ ប៉ុន្តែការកើនឡើងនៃករណីក្នុងមនុស្សវ័យក្មេងបានធ្វើឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវព្យាយាមស្វែងរកវិធីថ្មីៗ ដើម្បីកំណត់អ្នកដែលមានហានិភ័យឱ្យបានឆាប់ជាងមុន។ តើតេស្តឈាមអាចប្រាប់ថាអ្នកនឹងកើតមហារីកឬ? ចំណុចនេះគួរឱ្យយល់ឱ្យបានច្បាស់៖ តេស្តឈាមធម្មតាមិនអាចប្រាប់ថាមនុស្សម្នាក់នឹងកើតមហារីកពោះវៀនធំជាក់លាក់ទេ។ អ្វីដែលការស្រាវជ្រាវកំពុងស្វែងរក គឺការមើលលំនាំ ឬការផ្លាស់ប្តូរនៃសូចនាករមួយចំនួនក្នុងឈាម ដែលអាចមានទំនាក់ទំនងជាមួយហានិភ័យនៃជំងឺមហារីក។ ឧទាហរណ៍ លទ្ធផលតេស្តឈាមអាចបង្ហាញពីស្ថានភាពមួយចំនួនដែលទាក់ទងនឹងការរលាក ការរំលាយអាហារ ឬការផ្លាស់ប្តូរផ្នែកជីវសាស្ត្រផ្សេងៗ។ នៅពេលអ្នកស្រាវជ្រាវយកទិន្នន័យពីមនុស្សមួយចំនួនធំមកវិភាគ ពួកគេអាចរកឃើញថា លំនាំមួយចំនួនអាចទាក់ទងជាមួយហានិភ័យមហារីកខ្ពស់ជាងមនុស្សទូទៅ។ ដូច្នេះ វាគួរត្រូវបានយល់ថា ជា សញ្ញាព្រមាន ឬឧបករណ៍សម្រាប់វាយតម្លៃហានិភ័យ…

ការសិក្សាថ្មីមួយបានបង្កើនការចាប់អារម្មណ៍ចំពោះការប្រើប្រាស់ acetaminophen អំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ បន្ទាប់ពីអ្នកស្រាវជ្រាវរកឃើញថា កូនស្រីមួយចំនួនដែលកើតពីម្តាយដែលបានប្រើថ្នាំនេះអំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ មានការផ្លាស់ប្តូរមួយចំនួននៅក្នុងសរីរាង្គបន្តពូជ។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានលើកឡើងថា ការរកឃើញនេះគួរតែជំរុញឱ្យមានការសិក្សាបន្ថែមអំពីផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតឡើងនៅរយៈពេលវែង។ ទោះជាយ៉ាងណា ពួកគេក៏បានបញ្ជាក់ថា លទ្ធផលនេះ មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីផ្លាស់ប្តូររបៀបព្យាបាលរោគសញ្ញាមួយចំនួនក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះនៅពេលនេះទេ។ តើ Acetaminophen ជាអ្វី? Acetaminophen ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា paracetamol នៅប្រទេសជាច្រើន គឺជាថ្នាំដែលត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់បន្ថយការឈឺចាប់ និងបន្ថយកម្ដៅខ្លួន។ អំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ម្តាយអាចមានអាការៈឈឺក្បាល ឈឺខ្លួន ឬក្តៅខ្លួន ហើយថ្នាំបន្ថយការឈឺចាប់ ឬកម្ដៅអាចត្រូវបានប្រើក្នុងករណីចាំបាច់។ ប៉ុន្តែការប្រើថ្នាំក្នុងពេលមានផ្ទៃពោះគួរត្រូវបានពិគ្រោះជាមួយអ្នកជំនាញសុខភាព ជាពិសេសប្រសិនបើត្រូវប្រើជាបន្តបន្ទាប់ ឬប្រើក្នុងកម្រិតខ្ពស់។ តើការសិក្សាថ្មីរកឃើញអ្វី? ចំណុចសំខាន់នៃការសិក្សានេះ គឺអ្នកស្រាវជ្រាវបានពិនិត្យមើលទំនាក់ទំនងរវាងការប៉ះពាល់នឹង acetaminophen អំឡុងពេលទារកនៅក្នុងផ្ទៃម្តាយ និងការអភិវឌ្ឍសរីរាង្គបន្តពូជរបស់កូនស្រី។ ការរកឃើញបានបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរមួយចំនួននៅក្នុងសរីរាង្គបន្តពូជរបស់កូនស្រីដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចាប់អារម្មណ៍។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះអាចមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សុខភាពបន្តពូជនៅពេលអនាគត ប៉ុន្តែចំណុចនេះនៅមិនទាន់អាចបញ្ជាក់ថា កូនស្រីទាំងនោះនឹងមានបញ្ហាមានកូននៅពេលពេញវ័យឡើយ។…

Bruxism ឬការកិន និងខាំធ្មេញ គឺជាបញ្ហាមួយដែលមនុស្សជាច្រើនអាចជួបប្រទះ ដោយមិនដឹងខ្លួន។ មនុស្សខ្លះកិនធ្មេញនៅពេលភ្ញាក់ ខណៈអ្នកខ្លះទៀតកិនធ្មេញនៅពេលគេង ដែលគេហៅថា Sleep Bruxism។ ប្រសិនបើកើតឡើងជាញឹកញាប់ ឬមានកម្លាំងខ្លាំង វាអាចបង្កការខូចខាតដល់ធ្មេញ សាច់ដុំថ្គាម និងបង្កការឈឺចាប់នៅតំបន់ក្បាល និងមុខ។ Bruxism គឺជាអ្វី? Bruxism គឺជាសកម្មភាពដែលមនុស្សម្នាក់ ខាំ ឬកិនធ្មេញដោយមិនបានដឹងខ្លួន។ វាអាចកើតឡើងនៅពេលថ្ងៃ ឬនៅពេលយប់អំឡុងពេលគេង។ ការកិនធ្មេញពេលគេងអាចពិបាកសង្កេតឃើញដោយខ្លួនឯង។ ជាញឹកញាប់ អ្នកនៅជិតខាង ឬសមាជិកគ្រួសារអាចឮសំឡេងកិនធ្មេញនៅពេលយប់។ មនុស្សមួយចំនួនក៏អាចភ្ញាក់ឡើងដោយមានអារម្មណ៍ថា ថ្គាមតឹង ឬឈឺក្បាលនៅពេលព្រឹក។ មូលហេតុនៃការកិនធ្មេញ មូលហេតុពិតប្រាកដនៃ Bruxism មិនតែងតែអាចកំណត់បានច្បាស់ទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាជាច្រើនអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការកិនធ្មេញ។ 1. ភាពតានតឹង និងការថប់បារម្ភ…

ការផឹក តែ ឬកាហ្វេក្តៅខ្លាំង អាចមិនមែនជាទម្លាប់ដែលល្អសម្រាប់សុខភាពបំពង់អាហារដូចដែលមនុស្សជាច្រើនគិតនោះទេ។ ការសិក្សាមួយបានរកឃើញថា អ្នកដែលផឹកភេសជ្ជៈដែលមានសីតុណ្ហភាព “ក្តៅខ្លាំង” (very hot) មានហានិភ័យកើតមហារីកប្រហែល ៣ ដង បើប្រៀបធៀបជាមួយអ្នកដែលផឹកតែ ឬកាហ្វេក្នុងសីតុណ្ហភាពក្តៅល្មម។ ចំណុចសំខាន់គឺ មិនមែនតែ ឬកាហ្វេជាមូលហេតុផ្ទាល់នៃមហារីកនោះទេ ប៉ុន្តែ កម្តៅខ្លាំងរបស់ភេសជ្ជៈ អាចជាកត្តាដែលអ្នកគួរយកចិត្តទុកដាក់ ជាពិសេសនៅពេលទទួលទានជាប្រចាំរយៈពេលយូរ។ តើការផឹកភេសជ្ជៈក្តៅខ្លាំងពាក់ព័ន្ធនឹងមហារីកយ៉ាងដូចម្តេច? នៅពេលយើងផឹកតែ ឬកាហ្វេដែលក្តៅខ្លាំង ភេសជ្ជៈនោះត្រូវឆ្លងកាត់មាត់ បំពង់ក និងបំពង់អាហារ មុននឹងទៅដល់ក្រពះ។ កម្តៅខ្លាំងអាចប៉ះពាល់ដល់ជាលិកាខាងក្នុងនៃតំបន់ទាំងនេះ។ ប្រសិនបើការប៉ះពាល់កើតឡើងជាញឹកញាប់ អាចបណ្តាលឱ្យមានការរលាក និងការខូចខាតកោសិកា។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងការរលាករ៉ាំរ៉ៃ និងការកើតជំងឺមហារីកជាច្រើនប្រភេទ។ ក្នុងករណីភេសជ្ជៈក្តៅខ្លាំង ការស្រាវជ្រាវបានផ្តោតជាពិសេសលើ មហារីកបំពង់អាហារ។ មហារីកបំពង់អាហារគឺជាអ្វី? មហារីកបំពង់អាហារ (Oesophageal…

របាយការណ៍សកលថ្មីមួយបានបង្ហាញថា ពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងបន្ទុកជំងឺមហារីកកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ហើយចំនួនករណីថ្មីអាចកើនឡើងដល់ប្រហែល 34.4 លានករណីក្នុងមួយឆ្នាំនៅឆ្នាំ 2050។ ចំនួននេះស្មើនឹងការកើនឡើងប្រហែល 67% បើប្រៀបធៀបនឹងឆ្នាំ 2024។ ទិន្នន័យនេះមកពីការវិភាគស្ថានភាពមហារីកសកលថ្មី ដែលរៀបចំដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវជំងឺមហារីក (IARC) រួមជាមួយទិន្នន័យ Global Cancer Statistics។ ជិត 21 លានករណីថ្មីក្នុងឆ្នាំ 2024 យោងតាមទិន្នន័យថ្មី នៅឆ្នាំ 2024 មានមនុស្សប្រមាណ 20.6 លាននាក់ ត្រូវបានរកឃើញថាមានជំងឺមហារីកថ្មីនៅទូទាំងពិភពលោក ខណៈមនុស្សជិត 9.8 លាននាក់ បានស្លាប់ដោយសារជំងឺនេះ។ WHO បានចាត់ទុកមហារីកជាមូលហេតុសំខាន់មួយនៃការស្លាប់នៅទូទាំងពិភពលោក។ ទិន្នន័យឆ្នាំ 2024 បង្ហាញថា មហារីកនៅតែជាមូលហេតុនៃការស្លាប់ប្រហែលមួយក្នុងចំណោមប្រាំមួយករណីនៅលើពិភពលោក។…

ការសិក្សាថ្មីមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញសុខភាពយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងចំពោះទំនាក់ទំនងរវាង ការផឹកស្រា និងជំងឺមហារីក។ ការសិក្សានេះបានរកឃើញថា ចំនួនការស្លាប់ដោយសារមហារីកដែលអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការផឹកស្រា នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនឡើងជាងពីរដងក្នុងរយៈពេលប្រមាណ 33 ឆ្នាំ។ តាមទិន្នន័យដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបានវិភាគ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារមហារីកដែលអាចបណ្តាលមកពីការផឹកស្រា បានកើនពីប្រហែល 11,361 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 1990 ទៅ 23,126 នាក់ក្នុងឆ្នាំ 2023។ ការសិក្សានេះបានប្រើទិន្នន័យពី Global Burden of Disease ដើម្បីពិនិត្យការផ្លាស់ប្តូររយៈពេលជាង 30 ឆ្នាំ។ ចំណុចដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍គឺ ផលប៉ះពាល់របស់ស្រាមិនមែនមានតែទៅលើ មហារីកថ្លើម ដែលមនុស្សភាគច្រើនស្គាល់នោះទេ។ ការផឹកស្រាក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងមហារីកជាច្រើនប្រភេទផ្សេងទៀត ដូចជា មហារីកសុដន់ មហារីកពោះវៀនធំ និងរន្ធគូថ មហារីកបំពង់អាហារ មហារីកមាត់ និងបំពង់ក និងមហារីកប្រអប់សំឡេង។ ប្រភពសុខភាពសាធារណៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងរវាងស្រា…